Reşit olma yaşı 18’den önce sigortalı olarak bir iş yerinde çalışmanın emekliliğe katkısının olup olmadığı çok sık karşılaştığımız soruların başında geliyor. Okurumuz Eyüp Bey de “06.05.1974 doğumluyum. 11.07.1981’de 10 yaşındayken yaz tatilinde 2-3 ay bir iş yerinde çalışmıştım. Bu çalışmamla ilgili sigortam yapılmıştı. Şu an 41 yaşındayım ve yaklaşık 6 bin gün sigortam var. Bu şartlara göre nasıl emekli olabilirim? 10 yaşındaki sigortalılığım emeklilikte dikkate alınır mı?” diye soruyor.
EMEKLİLİK İÇİN ÜÇ ŞART VAR
Emeklilik hesabı için gerekli olan yaş, prim günü ve sigortalılık süresi şartları şu şekilde hesaplanır:
1)Yaş Hesabı: Sigortalının emekli olması için gerekli yaş şartının hesabı yapılırken küçük yaşta da olsa sigortalı olunduğu tarih sigorta başlangıcı olarak esas alınır.
2) Prim Günü Hesabı: Okurumuz gibi küçük yaşta sigortalı olanlar için SGK’ya bildirilen sigorta bildirimleri emeklilik hesabında prim günü olarak dikkate alınır. Ayrıca hangi yaşta emekli olunacağının hesabında olduğu gibi ne kadar prim günü ile emekli olunmasında gerekli prim günü hesabı yapılırken küçük yaşta da olsa sigortalı olunduğu tarih sigorta başlangıcı olarak esas alınır.
3) Sigortalılık Süresi Hesabı: Yaş ve prim günü şartı haricinde bazı hallerde üçüncü bir şart olarak sigortalılık süresi şartı da bulunmaktadır. Bununla birlikte; 08.09.1999 öncesi sigortalıların emekli olabilmesi için sigortalılık süresi kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl olarak uygulanmaktadır. Bu süre genel olarak sigortalının işe başladığı tarihte başlar ama eğer okurumuz gibi 18 yaşından önce sigortalı olunmuşsa bu durumda sigortalılık süresi 18 yaşından itibaren başlatılır.
Buna göre, 18 yaşından önce sigortalı olanların sigorta giriş tarihleri ve adlarına ödenen sigorta primleri ile günleri emeklilik hesabında dikkate alınır. Bu kişilerin sigortalılık süreleri 18 yaşından itibaren hesap edilir.
25 YILI DOLDURMUŞ OLMALI
Yukarıdaki açıklamalara göre; okurumuz, 11.07.1984’te işe girip sigortalı olduğu için 48 yaş 5 bin 225 gün 25 yıllık sigortalılık süresini bitirmesi neticesinde emekli olacaktır. Görüldüğü üzere; okurumuzun emeklilik hesabı 10 yaşındayken sigortalı olduğu işe giriş tarihi esas alınarak hesaplanmıştır. Okurumuz prim gün sayısını doldurmuş ancak yaş şartını 48 yaşında, 25 yıllık sigortalılık süresini 18 yaşından sonra yapılan hesaplama ile 43 yaşında dolduracaktır.
SIK SIK RAPOR ALAN İŞÇİ İŞTEN ÇIKARILABİLİR Mİ?
SORU: Bir iş yerinde personel müdürüyüm. Gece vardiyalarında sürekli rapor alan birkaç işçimiz var. Diğerleri de bu işçilere bakarak tanıdıkları doktorlardan sahte olduğuna inandığımız ama ispat edemediğimiz raporlar alıyorlar. Rapor almayı alışkanlık haline getiren bu işçileri işten çıkarabilir miyiz? (Erdinç Gümüş)
CEVAP: 4857 sayılı İş Kanunu’nda, sağlık sebeplerinden dolayı işçinin işten atılması, işçinin kıdemine bağlı ihbar süresine altı hafta eklenmesine göre hesaplanır. Ancak okurumuzun belirttiği durum farklı.
Bu çerçevede rapor almayı alışkanlık haline getiren işçi, ihbar ile kıdem tazminatı ödenerek işten çıkarılabilir.
