ÖNE ÇIKAN DETAYLAR
- Artemis II misyonu, uzay aracı sistemlerini test etmeyi ve Ay’ın daha önce görülmemiş kısımlarını haritalamayı amaçlamaktadır.
- Görev kapsamında Apollo 13’ün kırdığı uzaklık rekoru aşılarak 406 bin kilometre mesafeye ulaşılmıştır.
- Artemis programının bir sonraki aşaması olan Artemis III ile Ay’ın güney kutbuna ilk insanlı iniş gerçekleştirilmesi hedeflenmektedir.
- 12 Nisan, insanlı uzay uçuşlarının önemini vurgulamak adına BM tarafından ‘Uluslararası İnsanlı Uzay Yolculuğu Günü’ olarak kutlanmaktadır.
- Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) 2000 yılından beri küresel uzay araştırmaları için kritik bir ortak platform olarak hizmet vermektedir.
ABD Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) Artemis II misyonu ile yaklaşık yarım yüzyıl sonra insanlı Ay yolculukları yeniden ivme kazanırken görev kapsamında elde edilen verilerin gelecekteki iniş planlarına yön vermesi bekleniyor
[Fotograf: AA]
ABD Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) Artemis II misyonuyla insanlı uzay yolculukları hız kazanırken dört kişilik mürettebatın, görev kapsamında uzay aracı sistemlerini test etmesi, Ay’ın daha önce görüntülenmeyen bölgelerini incelemesi ve gelecekteki insanlı inişler için uygun alanları belirlemesi hedefleniyor.
İnsanlı uzay yolculukları, bilimsel gelişmelere önemli katkılar sağlarken ülkeler arasında uzay alanındaki rekabeti de artırıyor.
20. yüzyılın ortalarından itibaren hız kazanan uzay çalışmaları, keşiflerin yanı sıra teknolojik ilerlemeyi de beraberinde getirdi. Bu süreçte öncü olma isteği, ülkeleri uzay araştırmalarında daha fazla yatırım yapmaya yöneltti.
Birleşmiş Milletler (BM), insanlı uzay yolculuklarının önemine dikkati çekmek amacıyla ilk insanlı uçuşun gerçekleştirildiği 12 Nisan’ı, "Uluslararası İnsanlı Uzay Yolculuğu Günü" olarak kutluyor.
Uzay yolculuğunun başlangıcı
Uzay çalışmalarında ilk büyük adım, eski Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) 1957’de Sputnik 1 uydusunu yörüngeye göndermesiyle atıldı.
Bu gelişme, başta ABD ve SSCB olmak üzere birçok ülke arasında uzay yarışını başlattı.
Sovyet kozmonot Yuri Gagarin’in 1961’de uzaya çıkan ilk insan olması, insanlığın uzay çağını başlatan önemli dönüm noktası oldu.
Sovyet astronot Valentina Tereshkova’nın 1963’te Dünya’nın yörüngesine çıkan ilk kadın olmasıyla bu alandaki başarılar genişledi.
ABD’nin uzay programları
Soğuk Savaş döneminde ABD ile SSCB arasındaki rekabet, uzay çalışmalarını da etkiledi. ABD, bu alanda Mercury, Gemini ve Apollo programlarını başlattı.
Alan Shepard 1961’de uzaya çıkan ilk Amerikalı astronot olurken Neil Armstrong 1969’da Ay’a ayak basan ilk insan olarak tarihe geçti.
Ay’a indiğinde, hafızalara kazınan "Bir insan için küçük, insanlık için büyük bir adım." ifadesini kullanan Armstrong, insanlı uzay yolculuklarının genel anlamda insanlığın gelişimi için önemine vurgu yaptı.
Astronot Eugene Cernan’ın 1972’de Ay’da yürüyen son insan olmasıyla, Ay görevleri bir süreliğine sona erdi.
Artemis programı
NASA, yaklaşık yarım asırlık aranın ardından Artemis Programı kapsamında astronotları yeniden Ay’a göndermeye hazırlanıyor.
Programın ilk adımı olan Artemis I görevi, 2022’de mürettebatsız gerçekleştirilirken Orion uzay aracı, Ay yörüngesinde görevini tamamlayarak Dünya’ya başarıyla döndü.
Programın ikinci aşaması Artemis II misyonu 1 Nisan’da Kennedy Uzay Merkezi’nden yapılan fırlatmayla başladı.
Toplam 4 kişiden oluşan ekip, görev süresince uzay aracındaki sistemleri test edecek, Ay’ın daha önce görülmeyen kısımlarını görüntüleyecek ve gelecek misyonlarda iniş yapılabilecek bölgeleri araştıracak.
Görev sırasında mürettebat, Dünya’dan yaklaşık 406 bin kilometre uzaklaşarak insanlı uzay uçuşlarında bugüne kadar ulaşılan en uzak mesafeye erişti.
NASA, bu mesafenin Apollo 13 görevinde kırılan rekoru aştığını belirterek Artemis II’yi insanlı Ay keşifleri açısından yeni bir dönüm noktası olarak nitelendirdi.
Programın bir sonraki aşaması olan Artemis III kapsamında ise Ay’ın güney kutbuna ilk kez insanlı iniş yapılması hedefleniyor.
Uluslararası işbirlikleri
ABD, Rusya, Japonya, Kanada ve Avrupa uzay ajanslarının ortak çalışmasıyla 1990’larda inşa edilen Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS), farklı ülkelerden bilim insanlarını bir araya getiren önemli bir araştırma platformu olarak öne çıkıyor.
2000 yılında ilk mürettebatın istasyona ulaşmasından bu yana ISS’de 270’ten fazla astronot görev yaptı.
Öte yandan Çin, 2003’te Yang Liwei ile ilk insanlı uzay uçuşunu gerçekleştirirken Hindistan’ın da gelecek yıllarda ilk insanlı görevini hayata geçirmeyi planladığı bildiriliyor.
