Jeopolitik Gerginlikler ve Ekonomik Etkiler

Küresel piyasalarda, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını yoğunlaştırması nedeniyle yükselen petrol fiyatları ve artan tahvil faizlerinin etkileriyle satış baskısı derinleşiyor.

ABD’nin İran’a yönelik yenilenen saldırılarınınpetrolfiyatlarını yükseltmesi ve tahvil piyasasındaki satış dalgası hisse senedi piyasalarındaki düşüş eğiliminin artmasına neden oldu.

ABDBaşkanıDonald Trumpdün, sosyalmedyahesabından yaptığı paylaşımda İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlediklerini duyurdu.

Tahran’ı misilleme yapmaması konusunda uyaran Trump, “Eğer başarısızİrandevleti, bu son derece haklı saldırıya misilleme yaparsa, çok daha sert ve daha büyük çaplı bir saldırıyla tekrar vurulacak.” ifadesini kullandı.

Trump, İran’a yönelik “en büyük” saldırının halen gerçekleştirilmediğini belirterek, bu tür bir saldırının İran’a çok büyük tahribat getireceğini savundu. İran basını, İran ordusunun ABD saldırılarına füze ve insansız hava araçlarıyla misillemede bulunduğunu duyurdu.

Daha sonra CENTCOM, İran’da Devrim Muhafızları Ordusu hedeflerine yönelik başlatılan saldırı dalgasının tamamlandığını bildirdi.

Orta Doğu’da çatışmaların şiddetlenmesiyle yükselen petrol fiyatları, ABD Merkez Bankasının (Fed)faizpolitikasında daha sıkı bir duruş sergileyeceğine ilişkin endişeleri artırıyor. Bu durum hisse senedi piyasalarını olumsuz etkilerken, tahvil piyasasında da satış baskısını derinleştiriyor.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,82 ile Kasım 2023’ten bu yana, ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,42 ile Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Bu gelişmelerle aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,1 artarak 95,4dolarseviyesine çıktı. Ekim vadeli Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise yüzde 0,4 artarak 90,6 dolara çıktı.

Öte yandan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’a karşı yürütülen ekonomik operasyon kapsamında bu hafta bir bankaya yönelik yaptırım açıklanabileceğini kaydetti.

Diğer taraftan Bessent,JaponyaMerkez Bankası(BoJ) Başkanı Kazuo Ueda ile yaptığı görüşmede, makroekonomik koordinasyon ve para politikası adımlarını ele aldı.

Jeopolitik gelişmelerin yanı sıraFedyetkililerinin açıklamaları da yakından takip ediliyor. Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr, enflasyonun beş yılı aşkın bir süredir yüksek seyrettiğini belirtti.

Verilerin enflasyonun yüzde 2 hedefine doğru gittiğine dair güven vermesi durumunda politika duruşunu değerlendirmek için biraz daha zamanları olacağını kaydeden Barr, “Ancak enflasyonun yeterince yavaşlamadığı görülürse, faizleri artırmak için kararlı bir şekilde hareket etmemiz gerektiğini düşünüyorum.” ifadesini kullandı.

Makroekonomik veri tarafında ABD’de imalat sektörü PMI verisi ağustosta önceki aya kıyasla değişmeyerek 53,9 oldu. Ülkede, Tedarik Yönetim Enstitüsünün (ISM) imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) ağustosta 54,6’ya düşerek imalat sektöründeki büyümenin yavaşladığına işaret etti.

ABD’de JOLTS açık iş sayısı temmuzda 7 milyon 271 bine çıkmasına karşın piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Altının onsu yüzde 0,5 azalışla 4 bin 307 dolardan işlem görüyor. Dolar endeksi ise yüzde 0,1 artışla 99,8 seviyesinde seyrediyor.

New York borsası düşüşle kapandı

New York borsası artan jeopolitik gerilimlerin petrol fiyatları ile tahvil faizlerini tırmandırmasıyla günü düşüşle tamamladı.

Öte yandan Apple’ın yeni üst yöneticisi (CEO) John Ternus, Tim Cook’tan devraldığı görevine başlarken şirketin hisseleri yüzde 2,6 değer kazandı.​ Dell Technologies’in hisseleri de şirketin bilançosunun beklentileri aşmasının ardından piyasa sonrası işlemlerde yüzde 9,5 arttı.

Söz konusu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 0,79, S&P 500 endeksi yüzde 0,71 ve Nasdaq endeksi yüzde 1,03 değer kaybetti.

ABD’de endeks vadeli kontratlar, güne düşüşle başladı.

Avrupa borsaları negatif seyretti

Tahvil faizlerindeki sert yükselişler ve Orta Doğu’daki askeri çatışmaların tırmanmasının riskli varlıklara olan iştahı ciddi şekilde azaltmasından dolayı Avrupa borsalarında dün satış ağırlıklı bir seyir izlendi.

Avrupa tarafında da tahvil piyasasındaki sert satış baskısı göze çarpıyor. Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizi yüzde 3,36’ya çıkarak 2011’den bu yana, İngiltere’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 5,24 ile 2008’den bu yana, Fransa’nın 2 yıllık tahvil faizi yüzde 3,15 ile 2024 yılından bu yana en yüksek seviyelerini gördü.

Avro Bölgesi’nde yıllıkenflasyonenerjifiyatlarındaki hızlı artışın etkisiyle ağustos ayında yüzde 3,3’e çıkarak yaklaşık üç yılın en yüksek seviyesini gördü.

Avro Bölgesi’nde imalat sanayi Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), ağustosta 52,7 puana çıkarak son 51 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.

Söz konusu verilerin ardından Avrupa Merkez Bankasının (ECB) eylül ayı toplantısında faiz artırımına gideceğine yönelik öngörüler güç kazandı. Fransa’da 2027 yılında gerçekleşecekcumhurbaşkanlığıseçimlerinin ülkede siyasi belirsizlikleri artırması daFransaborsası üzerindeki satış baskısında etkili oluyor.

Fransa’da enflasyon kaygıları lüksperakendeşirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluşturdu.İtalyaborsası dabankacılıksektörüne ilişkin endişelerle düştü.

Söz konusu gelişmelerle İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,32, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,39, Almanya’da DAX 40 endeksi ise yüzde 1,10 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,33 değer kaybetti.

Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.

Japonya veGüney Koreborsalarında sert düşüşler görülüyor

Söz konusu gelişmelerle Asya piyasalarında da negatif bir seyir izleniyor. Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda, BoJ’un faiz artırımlarını değerlendirmeye devam edeceğini ve ekonomik ve fiyat gelişmelerinin beklentileriyle tutarlı olup olmadığını inceleyeceğini açıklamasında bulundu.

Bu gelişmelerle, Japonya’nın 5 yıllık tahvil faizi yüzde 2,30 ile 1994’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Ülkenin 10 yıllık tahvil faizi de yüzde 3,017 ile 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.

Yeni ZelandaMerkez Bankası, politika faizini 25 baz puan artırarak yüzde 2,75’e çıkardı.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3,4, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 3, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1 geriledi.

Borsagünü düşüşle tamamladı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi günü yüzde 0,73 değer kaybederek 14.229,01 puandan tamamladı.

Borsa İstanbulVadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün yüzde 0,3 geriledi.

Dolar/TL, dün günü yüzde 0,1 artışla 48,2850’den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,2940’tan işlem görüyor.

Analistler bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise ABD’de haftalık mortgage başvuruları ADP özel sektör istihdamı, fabrika siparişleri ve dayanıklı mal siparişleri ile Fed’in BejKitapraporunun takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 puanın destek, 14.300 ve 14.400 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.