Maliye ANALİZ RAPORU
Vergi Usul Kanunu Sirküleri / 196, 213 sayılı Kanun’un mükerrer 298’inci maddesinin (A) fıkrasına eklenen (10) numaralı bent uyarınca, ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar’ hesabının enflasyon düzeltmesi sonucu oluşan farkların vergisel durumunu açıklığa kavuşturmaktadır. Bu düzenleme, 7529 sayılı Kanun ile getirilmiş olup, 1/1/2024 tarihinden itibaren geçerlidir. Buna göre, muhasebe standartları uyarınca bu hesapta takip edilen düzeltme farkları, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir ve yatırım sürecinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaz.
Özel fon hesabına alınan bu tutarlar, yatırımın devam ettiği dönemler boyunca her yıl, bir önceki yıla ilişkin belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacaktır; ancak bu tutarlara ek olarak enflasyon düzeltmesi uygulanmayacaktır. Bu mekanizma, fonun enflasyon karşısında değerini korumasını sağlamakta ve vergi matrahının korunmasına yardımcı olmaktadır. Örnek hesaplamalar, yatırım döneminde 2024 yılı sonunda oluşan 4.000.000 TL farkın, 2025 sonunda yeniden değerleme oranı (%25,49 varsayımıyla) kullanılarak 5.019.600 TL’ye çıkarılacağını göstermektedir.
Yatırımın tamamlanıp ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirildiği dönemde, özel fon hesabındaki yeniden değerlenmiş toplam tutar, aktifleştirme dönemi ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi olmak üzere toplam beş eşit taksitte dönem kazancının tespitinde dikkate alınacaktır. Bu kazançlar geçici vergi dönemlerinde de beyan edilmeli ve özel fonların yeniden değerleme artışlarından kaynaklanan farklar, iktisadi kıymetin maliyetine eklenemeyecektir. Aşağıdaki tablo, 2026 yılında aktifleştirilen bir yatırım için sonraki dönemlerde kazanca yansıtılacak tutarların hesaplama örneğini detaylandırmaktadır.
|
Dönem |
Özel Fon Bakiyesi(A) |
Yeniden Değerleme Oranı(B) |
Yeniden Değerleme Oranında Artış (C)=(A)X(B) |
Özel Fonda Yer Alan Yeniden Değerleme Oranı ile Artırılmış Tutar (D)=(A)+(C) |
Dönem Kazancının Tespitinde Dikkate Alınacak Tutar(E) |
Kalan Tutar (K)=(D)-(E) |
|
2026 |
5.019.600 |
20,00% |
1.003.920 |
6.023.520 |
1.204.704 |
4.818.816 |
|
2027 |
4.818.816 |
10,00% |
481.881 |
5.300.697 |
1.325.174 |
3.975.523 |
|
2028 |
3.975.523 |
8,00% |
318.041 |
4.293.564 |
1.431.188 |
2.862.376 |
|
2029 |
2.862.376 |
7,00% |
200.366 |
3.062.742 |
1.531.371 |
1.531.371 |
|
2030 |
1.531.371 |
5,00% |
76.568 |
1.607.939 |
1.607.939 |
0 |
|
TOPLAM |
2.080.776 |
– |
7.100.376 |
– |
||
* Yeniden değerleme oranları varsayımdır.
Stratejik olarak bakıldığında, 5 yıla yayılan taksitli vergilendirme metodu, büyük ve uzun süreli yatırımların finansal planlamasını kolaylaştırmaktadır. Ancak, fon artışlarının aktifleştirilen kıymetin maliyetine eklenemeyeceği kuralı, amortisman yoluyla vergi indirimi sağlama imkanını ortadan kaldırmaktadır. Gelecek dönemler için, bu mekanizmanın Türkiye’de yatırımı teşvik edici bir araç olarak kalması beklenmektedir. Özellikle muhasebe standartlarında enflasyonun etkilerinin devam etmesi durumunda, bu tür özel fon ve erteleme hükümlerinin diğer varlık gruplarına da yayılıp yayılmayacağı, maliye politikasının yönünü gösterecektir.”
VUK Sirküleri / 196
T.C.
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
Gelir İdaresi Başkanlığı
|
Konusu |
:Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Enflasyon Düzeltmesi Farklarının İzlendiği Özel Fonlar Hesabındaki Tutarların Vergisel Durumu Hakkında |
|
Tarihi |
: 9/2/2026 |
|
Sayısı |
: VUK-196/2026-2 |
|
İlgili olduğu madde |
: 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu Mükerrer Madde 298/A-10 |
VERGİ USUL KANUNU SİRKÜLERİ /196
1. Giriş
213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasına 24/10/2024 tarihli ve 7529 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunla eklenen (10) numaralı bent uyarınca, yapılmakta olan yatırımlar hesabının enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan düzeltme farklarının dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayarak özel fon hesabına alınması ve bu fon hesabındaki tutarların yeniden değerleme oranında artırılması ile yatırımın aktifleştirildiği dönemde dönem kazancının tespitinde dikkate alınması hususları bu sirkülerin konusunu oluşturmaktadır.
2. Mevzuat
30/10/2024 tarihli ve 32707 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 24/10/2024 tarihli ve 7529 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 11 inci maddesi ile 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasına eklenen (10) numaralı bentte “10. Bu Kanun kapsamındaki muhasebe standartları uyarınca yapılmakta olan yatırımlar hesabında takip edilen tutarların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucunda oluşan ve bu hesabın alt hesabında izlenen düzeltme farkları, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaz.
Özel fon hesabında bulunan bu tutarlar, yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınır.
Bu bent uyarınca özel fon hesabında izlenen ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayan tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. Bu hesaplarda izlenen tutarlara ayrıca enflasyon düzeltmesi uygulanmaz.
Yatırım döneminde veya iktisadi kıymetin aktifleştirilmesinden sonra işin bırakılması veya özel fon hesabında izlenen söz konusu tutarların bir kısmının veya tamamının başka bir hesaba nakledilmesi ya da işletmeden çekilmesi hallerinde, bu bent uyarınca dönem kazancında dikkate alınmayan tutarlar; işin bırakıldığı veya özel fon hesabının kısmen veya tamamen bu bent hükümlerine aykırı şekilde kullanıldığı dönemin kurum kazancının tespitinde dikkate alınır.” hükmüne yer verilmiş ve söz konusu hüküm 1/1/2024 tarihinden, özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler için 2024 yılında başlayan hesap döneminden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Bu bağlamda, anılan Kanun maddesine eklenen bent ile ilgili yapılan düzenlemeye ilişkin açıklamalar ve örnek hesaplamalara izleyen bölümlerde yer verilmiştir.
3. Yatırım döneminde özel fon hesabında takip edilen tutarların yeniden değerleme oranında artırılması
213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (10) numaralı bendinde; mezkûr bent kapsamında özel fon hesabında yer alan ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayan tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacağı, ayrıca enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamdaki özel fon hesabında bulunan tutarlar; gerek yatırım döneminde, gerek sonraki süreçlerde, ilgili yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı dikkate alınarak artırılacaktır.
Örnek-1: (A) A.Ş. 2024 hesap dönemi sonunda yapılmakta olan yatırımlar hesabını enflasyon düzeltmesine tabi tutmuş ve 4.000.000 TL enflasyon düzeltme farkı hesaplamıştır.
Mükellef, söz konusu enflasyon düzeltme farkını gelir hesaplarıyla ilişkilendirmeyerek özel bir fon hesabına alacak ve bu tutarı dönem kazancının tespitinde dikkate almayacaktır.
Bunun yanı sıra, özel fon hesabına alınan 4.000.000 TL nin 2024 hesap dönemi sonunda yeniden değerleme oranında artırılmayacağı tabiidir.
Mükellef (A) A.Ş. özel fon hesabında bulunan bu tutarı, yatırımın devam ettiği 2025 hesap dönemi sonunda yeniden değerleme oranında artıracaktır. 2025 hesap dönemi için 27/11/2025 tarihli ve 33090 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 585 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen yeniden değerleme oranı olan %25,49 un kullanılması gerekmektedir.
Yeniden Değerleme Oranı (A)= % 25,49 (1,2549)
Özel Fon Hesabına Alınan Enflasyon Düzeltme Farkı (B) = 4.000.000 TL
Yeniden Değerleme Oranında Artırılmış Özel Fon Hesabı Tutarı = (A)x(B) = 4.000.000 TL X 1,2549 = 5.019.600 TL
4. Yatırımın aktifleştirilmesinden sonra özel fon hesabında takip edilen tutarların yeniden değerleme oranında artırılması ve kazancın tespitinde dikkate alınacak tutarın belirlenmesi
Özel fon hesabına alınan tutarların, yatırımın aktifleştirilmesinden sonraki dönemlerde yeniden değerleme oranında artırılmasına ve yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınmasına ilişkin örneğe aşağıda yer verilmiştir.
Örnek-2: Örnek-1 de yer alan (A) A.Ş. 2026 yılında yatırımını tamamlayarak iktisadi kıymeti işletmenin aktifine almıştır. 2026 yılında yeniden değerleme oranının %20 olduğu varsayıldığında, özel fon hesabında yer alan tutar (5.019.600 TL X 1,20 =) 6.023.520 TL olarak dikkate alınacak ve iktisadi kıymetin aktifleştirildiği 2026 hesap döneminde, bu tutarın beşte biri olan (6.023.520 /5=) 1.204.704 TL, kazancın tespitinde dikkate alınacaktır.
Özel fon hesabının bakiyesi (6.023.520 TL-1.204.704 TL =) 4.818.816 TL ise sonraki hesap döneminde yeniden değerleme oranında artırılacak ve yeniden değerleme oranında artırılmış tutarın bu defa dörtte biri, sonraki yıllarda yeniden değerleme oranında artırılmış tutarın sırasıyla üçte biri, yarısı ve son yılda kalan tutarın tamamı ilgili hesap dönemlerine ilişkin kazancın tespitinde dikkate alınacak olup, hesaplamaya ilişkin özet tablo aşağıdaki gibi olacaktır.
|
Dönem |
Özel Fon Bakiyesi(A) |
Yeniden Değerleme Oranı(B) |
Yeniden Değerleme Oranında Artış (C)=(A)X(B) |
Özel Fonda Yer Alan Yeniden Değerleme Oranı ile Artırılmış Tutar (D)=(A)+(C) |
Dönem Kazancının Tespitinde Dikkate Alınacak Tutar(E) |
Kalan Tutar (K)=(D)-(E) |
|
2026 |
5.019.600 |
20,00% |
1.003.920 |
6.023.520 |
1.204.704 |
4.818.816 |
|
2027 |
4.818.816 |
10,00% |
481.881 |
5.300.697 |
1.325.174 |
3.975.523 |
|
2028 |
3.975.523 |
8,00% |
318.041 |
4.293.564 |
1.431.188 |
2.862.376 |
|
2029 |
2.862.376 |
7,00% |
200.366 |
3.062.742 |
1.531.371 |
1.531.371 |
|
2030 |
1.531.371 |
5,00% |
76.568 |
1.607.939 |
1.607.939 |
0 |
|
TOPLAM |
2.080.776 |
– |
7.100.376 |
– |
||
* 2026, 2027, 2028, 2029 ve 2030 yıllarına ait yeniden değerleme oranları varsayımdır.
** Hesaplamalar yapılırken ondalık haneler dikkate alınmamıştır.
Mükellef (A) A.Ş. 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (10) numaralı bendi kapsamında özel fonlar hesabına aldığı tutarları (yatırım döneminde yeniden değerleme oranında artırılan ve özel fonlar hesabına alınan tutarlar dahil) yatırımın aktifleştirilmesinden sonra yukarıda bulunan tablodaki gibi yeniden değerleme oranında artıracak ve ilgili taksit tutarlarını 2026, 2027, 2028, 2029 ve 2030 hesap dönemlerinde dönem kazancının tespitinde dikkate alacaktır.
5. Diğer hususlar
5.1. Özel fon hesabında bulunan tutarların geçici vergi dönemlerinde kazancın tespitinde dikkate alınması
213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (10) numaralı bendinde, özel fon hesabına alınan tutarların, yatırımın aktifleştirilmesinden sonraki dönemlerde yeniden değerleme oranında artırılmasına ve yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınacağı hüküm altına alınmış olup, söz konusu kazançlar geçici vergi dönemlerinde de kazancın tespitinde dikkate alınacaktır.
Bu kapsamda, geçici vergi dönemlerinde ilgili geçici vergi dönemine tekabül eden kısım kazancın tespitinde dikkate alınacaktır.
5.2. Özel fonların yeniden değerleme oranında artışından kaynaklı farkların maliyete intikal edip etmeyeceği
Anılan bent uyarınca özel fon hesabına alınan tutarların yeniden değerleme oranında artırılan kısımlarının iktisadi kıymetin maliyetine intikal ettirilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Duyurulur.
Bekir BAYRAKDAR
Gelir İdaresi Başkanı
(10.02.2026)
