ÖNE ÇIKAN DETAYLAR
- Yapay zeka, sadece yeni bir teknoloji değil, rekabet kurallarını ve pazar dinamiklerini yeniden yazan stratejik bir güç olarak konumlandırılmaktadır.
- Veri, hesaplama gücü ve finansman gibi kaynaklara erken erişen teşebbüslerin, pazardaki rekabeti kısıtlayıcı dikey bütünleşik yapılar oluşturma riski vurgulanmaktadır.
- Büyük dijital platformların yapay zeka teknolojilerini mevcut ürünlerine entegre ederek dışlama ve geçiş maliyetlerini artırma gibi rekabet ihlallerine zemin hazırlayabileceği öngörülmektedir.
- Yapay zeka alanındaki birleşme ve devralma işlemlerinin, yoğunlaşma denetimi ve inovasyonun korunması bakımından giderek daha kritik hale geldiği belirtilmektedir.
- Sektör incelemesi, yapay zeka alanındaki yapısal eğilimleri ve potansiyel riskleri erken aşamada tespit ederek ulusal politika geliştirme süreçlerine yön vermeyi hedeflemektedir.
Rekabet Kurulu, yapay zeka ekosistemine yönelik kapsamlı bir sektör incelemesi başlattığını belirtti.
Rekabet Kurumunun internet sitesinde yer alan açıklamada, yapay zekanın artık yalnızca yeni bir teknolojik gelişim alanı değil, rekabetin kurallarını yeniden yazan, piyasa güçlerini dönüştüren ve ekonomik dengeleri kökten etkileyen bir araç haline geldiği aktarıldı.
Özellikle üretken yapay zeka alanında yaşanan hızlı gelişmelerin, veri, hesaplama gücü ve platform ekosistemleri etrafında şekillenen yeni rekabet düzenini ortaya çıkardığına işaret edilen açıklamada, bu yeni düzende, rekabetin nasıl oluştuğu, nasıl sürdürüldüğü ve kimler tarafından belirlendiğinin yeniden tanımlandığı belirtildi.
Açıklamada, Rekabet Kurulunun, bu dönüşümün piyasalar üzerindeki etkilerini bütüncül bir perspektifle değerlendirmek ve ortaya çıkan rekabet risklerini zamanında tespit edebilmek amacıyla yapay zeka ekosistemine yönelik kapsamlı bir sektör incelemesi başlattığı ifade edildi.
Yapay zeka değer zincirinin, altyapıdan model geliştirmeye, oradan da uygulamalara uzanan çok katmanlı ve stratejik bir yapı üzerine kurulu olduğuna dikkati çekilen açıklamada, "Bu zincirin özellikle temel modellerin geliştirilmesi aşamasında, veri, bilgi işlem kapasitesi, teknik uzmanlık ve finansman gibi girdilere erişim belirleyici rol oynamaktadır. Bu kaynaklara erken ve yoğun biçimde erişen teşebbüsler, değer zincirinin birden fazla katmanında konumlanarak dikey bütünleşik yapılar oluşturmakta ve bu sayede pazardaki güçlerini hızla pekiştirebilmektedir. Bu durum, rekabetin işleyişini şekillendiren temel dinamikler üzerinde doğrudan etkili olmaktadır." değerlendirmesinde bulunuldu.
Riskleri beraberinde getiriyor
Açıklamada, yapay zeka değer zincirinin merkezinde yer alan temel modellerin genel amaçlı niteliğinin, söz konusu dinamikleri daha da belirgin hale getirdiğine işaret edilerek, geniş veri setleri üzerinde eğitilen ve farklı kullanım alanlarına entegre edilebilen bu modellerin, yalnızca teknolojik bir bileşen değil, aynı zamanda ekosistemin yönünü belirleyen kritik bir unsur haline geldiği belirtildi.
Erken avantaj elde eden teşebbüslerin bu üstünlüklerini derinleştirebilmesinin, pazara giriş koşullarının ağırlaşması, kullanıcıların belirli ekosistemlere kilitlenmesi ve rakiplerin temel girdilere erişimde zorlanması gibi riskleri beraberinde getirdiği bildirilen açıklamada, "Bu nedenle, temel girdilere erişim koşulları, ekosistem içi ilişkiler ve dağıtım kanalları üzerindeki kontrolün pazar yapısı üzerindeki etkilerinin bütüncül biçimde incelenmesi önem arz etmektedir." ifadesi kullanıldı.
Rekabet dinamiklerini etkiliyor
Açıklamada, yapay zeka teknolojilerinin büyük dijital platformların mevcut ürün ve hizmetleriyle entegre edilmesinin rekabet hukuku bakımından daha da kritik bir soruna işaret ettiği belirtilerek, şöyle devam edildi:
"Söz konusu entegrasyon, kendini kayırma, dışlama, bağlama, erişim kısıtlamaları ve geçiş maliyetlerinin artırılması gibi davranışların ortaya çıkmasına zemin hazırlayabilmekte, yalnızca mevcut pazar yapısını değil, aynı zamanda gelecekteki rekabet ve inovasyon dinamiklerini de doğrudan etkileyebilmektedir. Bunun yanında, Kurumun son dönemde değerlendirmeye aldığı birleşme ve devralma işlemleri yapay zeka alanındaki gelişmelerin yoğunlaşma denetimi bakımından da giderek daha kritik hale geldiğini göstermektedir. Yapay zeka teknolojisi bazı işlemlerde doğrudan ilgili pazarı oluştururken, bazı işlemlerde ise veri avantajları, tamamlayıcılık ilişkileri, potansiyel rekabet ve inovasyonun korunması gibi unsurlar üzerinden değerlendirme yapılmasını gerektirmektedir."
Yapay zeka alanında ortaya çıkan dönüşüm yakından takip ediliyor
Sektör incelemesi kapsamında yapılacak çalışmalara ilişkin bilgi verilen açıklamada, şunlar kaydedildi:
"Başlatılan sektör incelemesi kapsamında, yapay zeka ekosisteminin özellikle temel modeller ekseninde nasıl şekillendiği, değer zincirinin farklı katmanları arasındaki ilişkiler, kritik girdilere erişim koşulları, büyük teknoloji teşebbüsleri ve yenilikçi girişimler arasındaki etkileşimler ile veri ve hesaplama gücünün rekabet üzerindeki etkileri kapsamlı şekilde analiz edilecektir. Söz konusu inceleme ile yapay zeka alanında ortaya çıkan yapısal eğilimlerin ve potansiyel rekabet karşıtı risklerin erken aşamada tespit edilmesi, elde edilecek bulguların politika geliştirme süreçlerine ve rekabetçi yapının korunmasına yönelik müdahale araçlarına yön vermesi amaçlanmaktadır. Kurum, yapay zeka alanında ortaya çıkan dönüşümü yakından takip etmekte ve bu dönüşümün ülkemiz ekonomisi ile rekabetçi dengeler üzerindeki etkilerini titizlikle incelemeye devam etmektedir."
