ÖNE ÇIKAN DETAYLAR
- Türkiye’de en çok israf edilen gıdalar sırasıyla taze meyve-sebze, ekmek ve süt ürünleridir.
- İsrafın temel kaynağı, gıdaların kullanım ömrünün dolmasından ziyade bozulmasıdır.
- Alt gelir grubundaki bireyler, üst gelir grubuna kıyasla daha yüksek oranda alışveriş listesi yapmaktadır.
- Artan gıdaların çöpe gitmesini önlemek adına hayvanlara verilmesi eğilimi 2024’ten 2025’e artış göstermiştir.
- Hane halkının büyük bir çoğunluğu (%83,6) bireysel olarak israfı engellemek için çaba gösterdiğini belirtmektedir.
Türkiye’de hane halkının geçen yıl en fazla israf ettiği gıda grupları taze meyve-sebze ile ekmek olarak kayıtlara geçerken bu gıdalar bozulduğu için tüketilemedi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), hane halkları tarafından en fazla israf edilen gıda gruplarını belirledi.
Ttüketicilerin büyük bölümü hassasiyet gösterse de bazı gıda ürünleri israf edilebiliyor.
Buna göre, geçen yıl en fazla israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile "taze meyve ve sebze" olarak kayıtlara geçti. Bu grubu yüzde 32,5 ile "ekmek" takip etti. Diğer israf edilen ürün grupları yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri, yüzde 5,9 ile kuru bakliyat oldu.
Makarna ile et ve et ürünlerinin israf edilme oranının ise yüzde 2,7’şer ile diğer gruplara göre daha düşük seviyede kaldığı görüldü.
İsrafın ana nedeni gıdaların bozulması
Gıda ürünlerinin çöpe atılma nedenleri incelendiğinde, "bozulma" yüzde 74,4 ile açık ara ilk sırada yer aldı. Tüketicilerin yüzde 12,1’i "son kullanma tarihinin geçmesi", yüzde 6,3’ü ise "fazla satın alınması veya pişirilmesi" nedeniyle gıdaları israf ettiğini beyan etti.
Hane halkının yüzde 84’ü gıda ürünlerini "hiçbir zaman" çöpe atmadığını belirtirken "nadiren" çöpe attığını belirtenlerin oranı yüzde 12,7, "sıklıkla" çöpe attığını söyleyenlerin oranı yüzde 0,3 oldu.
Alışveriş planlamasında "liste yapma" alışkanlığı korunuyor
Tüketicilerin alışveriş alışkanlıkları incelendiğinde, 2025 yılında yüzde 54,4’ünün alışverişe liste yaparak çıktığı görüldü. Ürünün fiyatını takip ederek alışveriş yapanların oranı yüzde 14,9 olurken plansız alışveriş yapanların oranı yüzde 14,4 olarak belirlendi.
Gelir gruplarına göre bakıldığında, en düşük gelir grubundaki hane halklarının alışveriş listesi yapma oranının (yüzde 57,3), en yüksek gelir grubuna (yüzde 49,9) göre daha yüksek olduğu saptandı.
Tüketilemeyen gıdalar hayvanlara veriliyor
Gıda israfını engellemek için başvurulan yöntemler arasında, "tüketilemeyen gıdaların hayvanlara verilmesi" öne çıktı. 2024 yılında yüzde 27,3 olan bu oran, 2025 yılında yüzde 28,7’ye yükseldi.
Gelir düzeyi en düşük olan grupta tüketilemeyen gıdaları hayvanlara verme oranı yüzde 35,9 iken bu oran en yüksek gelir grubunda yüzde 27,8 oldu.
Öte yandan, tüketicilerin yüzde 83,6’sı gıda israfını engellemek için bireysel olarak elinden geleni yaptığını ifade etti.
Haber Özeti
Türkiye’de hane halkının geçen yıl en fazla israf ettiği gıda grupları taze meyve-sebze ile ekmek olarak kayıtlara geçerken bu gıdalar bozulduğu için tüketilemedi.
