ÖNE ÇIKAN DETAYLAR
- Yaşlanma yavaş ve zamana yayılan bir süreçten ziyade, moleküler düzeyde belirli yaşlarda ani sıçramalarla gerçekleşmektedir.
- Alzheimer ve kalp-damar hastalıkları gibi yaşa bağlı rahatsızlıkların riski zamanla değil, 44 ve 60 yaşlarından sonra keskin bir şekilde artmaktadır.
- 44 yaş civarındaki ilk kırılmada lipid, kafein ve alkol metabolizması ile deri ve kas dokularında zirve yapan değişimler görülmektedir.
- 40’lı yaşların ortasındaki değişim sadece kadınlarda menopoza bağlı değildir; erkeklerde de benzer moleküler kırılmalar saptanmıştır.
- 60 yaş civarındaki ikinci dalgada karbonhidrat metabolizması, bağışıklık düzenlemesi ve böbrek fonksiyonlarında keskin değişimler meydana gelmektedir.
Stanford Üniversitesi tarafından yapılan kapsamlı bir araştırma, yaşlanmanın yavaş ve kademeli bir süreç olmadığını, insanların 44 ve 60 yaşlarında iki büyük ani yaşlanma dalgası yaşadığını ortaya koydu.
Yaşlanmak genellikle zamana yayılan, zamansız ve yavaş bir ilerleme olarak kabul edilir. Ancak moleküler düzeyde yapılan yeni bir bilimsel çalışma, aynaya baktığınızda yaşlanmanızın aniden hızlandığını hissetmenizin bir hayal ürünü olmayabileceğini gösteriyor.
Stanford Üniversitesinden genetik uzmanı Michael Snyder ve ekibinin yürüttüğü araştırmaya göre insan vücudu, yaşam boyunca iki keskin dönüm noktasından geçiyor. İlk büyük değişim dalgası ortalama 44 yaşında, ikinci büyük kırılma ise 60 yaş civarında gerçekleşiyor.
Uzmanlar, hangi molekül sınıfına bakılırsa bakılsın, bu yaş dönemlerinde insan biyolojisinde oldukça dramatik ve ani sıçramalar yaşandığını belirtiyor.
Riskler kademeli değil aniden artıyor
Bilim insanları, yaşlanmaya bağlı hastalıkların önüne geçebilmek ve daha etkin tedavi yöntemleri geliştirebilmek amacıyla yaşları 25 ile 70 arasında değişen 108 yetişkini yıllar boyunca takip etti. Katılımcılardan düzenli aralıklarla alınan biyolojik örnekler üzerinden RNA, proteinler, lipidler ve vücut mikrobiyomları dahil olmak üzere 135 binden fazla biyolojik özellik incelendi.
Elde edilen milyarlarca veri noktasının analizi, Alzheimer ve kalp-damar hastalıkları gibi rahatsızlıkların riskinin zamanla yavaş yavaş artmadığını, aksine bu iki kritik yaş sınırından sonra keskin bir şekilde tırmandığını gösterdi. İncelenen moleküllerin yaklaşık yüzde 81’inin, bu iki yaş döneminden en az birinde radikal değişimler geçirdiği gözlendi.
Birçok değişim nedeni var
44 yaş civarında yaşanan ilk kırılmada özellikle lipid, kafein ve alkol metabolizması ile ilgili moleküllerde, ayrıca deri ve kas dokularında değişimler zirve yapıyor. Araştırmacılar, 40’lı yaşların ortasındaki bu ani değişimin kadınlardaki menopoz süreciyle ilgili olabileceğini tahmin etse de veriler durumun sadece bununla sınırlı olmadığını kanıtladı. Çünkü erkeklerin de aynı yaşta benzer moleküler kırılmalar yaşadığı tespit edildi.
Bu durum, her iki cinsiyeti de etkileyen daha baskın biyolojik faktörlerin varlığına işaret ediyor. 60 yaş civarındaki ikinci dalgada ise karbonhidrat metabolizması, bağışıklık düzenlemesi ve böbrek fonksiyonları gibi hayati sistemlerde keskin değişimler meydana geliyor.
