Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Ülkeleri



ŞİÖ’nün kuruluşunun 25’inci yılı dolayısıyla hazırlanan çalışmaya göre, örgüte üye ülkelerin toplam nüfusu yaklaşık 3,4 milyara, birleşik nominal Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH) ise 26 trilyon doların üzerine ulaştı.
ŞİÖ Ülkeleri Toplam GSYH

26 trilyon dolar
Dünya Toplam GSYH

0

ŞİÖ Ülkeleri Toplam Nüfusu

Üye Ülkeleri:3,40
Dünya Toplamı:7,90
ÜlkeNüfus (milyon)GSYH (trilyon dolar)
Çin1.43914.34
Rusya1.4491.693
Kazakistan0.0190.143
Kırgızistan0.0060.006
Tacikistan0.0090.006
Özbekistan0.0380.071
Hindistan1.382.7
Pakistan0.2250.279
İran0.830.545
Belarus0.0090.053

ÖNE ÇIKAN DETAYLAR

  • ŞİÖ ülkelerinin 2025’teki ortalama ekonomik büyümesi %5 civarında gerçekleşti

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), dünya nüfusunun yüzde 42’sinden fazlasını ve küresel ekonominin yaklaşık dörtte birini temsil eden ekonomik büyüklüğüyle uluslararası ticaret, yatırım, enerji ve ulaştırma alanlarında öne çıkan bölgesel yapılardan biri haline geldi.

Ekonomik Araştırmalar ve Reformlar Merkezi (CERR) tarafından ŞİÖ’nün kuruluşunun 25’inci yılı dolayısıyla hazırlanan çalışmaya göre, örgüte üye ülkelerin toplam nüfusu yaklaşık 3,4 milyara, birleşik nominal Gayri Safi Yurt İçi Hasılası (GSYH) ise 26 trilyon doların üzerine ulaştı.

Satın alma gücü paritesine göre değerlendirildiğinde ŞİÖ ülkeleri, küresel GSYH’nin üçte birinden fazlasını oluşturuyor.

Çin, Rusya, Kazakistan, Kırgızistan,TacikistanveÖzbekistantarafından 2001’de kurulan örgüt,Hindistanve Pakistan’ın 2017’de, İran’ın 2023’te ve Belarus’un 2024’te katılımıyla 10 üyeli bir yapıya dönüştü.

Başlangıçta bölgesel güvenlik ve istikrar konularına odaklanan ŞİÖ, zaman içinde ticaret, yatırım, ulaştırma, enerji, teknoloji, tarım ve turizmi de kapsayan geniş bir işbirliği platformu niteliği kazandı.

ŞİÖ ülkelerinin 2025’teki ortalama ekonomik büyümesi yüzde 5 civarında gerçekleşerek yüzde 3,4 olan küreselbüyümeoranını geride bıraktı. Üye ülkeler, dünya kömür üretiminin yaklaşık yüzde 69’unu vedoğal gazüretiminin yüzde 30’unu gerçekleştirirken, sahip olduklarıenerjikaynakları, sanayi altyapısı ve geniş tüketici pazarlarıyla küresel ekonomide önemli konumda bulunuyor.

Örgüt içi ihracat da 2015-2024 döneminde yaklaşık 2,5 kat artarak 271 milyar dolardan 674 milyar dolara yükseldi. Söz konusu ticaretin üye ülkelerin toplam dış ticaretindeki payı aynı dönemde yüzde 8,9’dan yüzde 14,2’ye çıktı.

ŞİÖ üyesi olmayan Türkiye ise 2012’den bu yana örgütün “diyalog ortağı” statüsünde bulunuyor. Türkiye, bu kapsamda terörizm ve sınır aşan suçlarla mücadele, enerji,ticaretve bölgesel bağlantısallık gibi alanlardaki çalışmaları takip ediyor.

Türkiye’nin statüsü, örgüt içindeki gelişmeleri yakından izlemesine ve bölgesel işbirliğine ilişkin görüşlerini üye ülkelere aktarmasına imkan sağlıyor.

“Türkiye’nin ŞİÖ ile ilişkilerini geliştirmesi,dış politikahareket alanını genişletme çabası olarak görülmeli”

Marmara ÜniversitesiSiyasal Bilgiler Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Emel Parlar Dal, yaptığı değerlendirmede, ŞİÖ’nün genişlemesini,ABDve Batı merkezli uluslararası düzene karşı doğrudan alternatif bir güç bloğunun oluşumu olarak değerlendirmenin doğru olmayacağını belirtti.

ŞİÖ’nünABveNATOile aynı odağa ve kurumsal kapsama sahip olmadığını aktaran Dal, “Son genişleme, daha çok Avrasya’daki rakip aktörlerin birbirlerini dengeleme ve bölgesel kapasiteyi artırma arayışlarını yansıtmaktadır.” diye konuştu.

Dal, Türkiye’nin AB ile ilişkilerindeki kurumsal ve ekonomik derinliğin ŞİÖ ile mevcut ilişkilerinde bulunmadığını kaydederek, “ŞİÖ angajmanı daha düşük yoğunluklu ve çalışma grupları üzerinden ilerlemektedir.” açıklamasını yaptı.

NATO’dan farklı olarak ŞİÖ’nün kolektif savunma örgütü olmaktan ziyade güvenlik diyaloğu ve kapasite artırmaya odaklandığını aktaran Dal, “Bu nedenle Türkiye’nin ŞİÖ ile ilişkilerini geliştirmesi bir ikamecilik veya Batı’dan kopuş olarak değil, hem Batı hem Doğu ile ilişkilerini sürdürerek stratejik özerkliğini ve dış politika hareket alanını genişletme çabası olarak görülmelidir.” değerlendirmesinde bulundu.

“Üye ülkeler arasında ekonomik ve stratejik öncelikler ile koordinasyon düzeyi oldukça farklı”

Prof. Dr. Emel Parlar Dal, ŞİÖ ülkelerinin toplam ekonomik hacminin örgüte önemli bir küresel ağırlık kazandırsa da, bu durumun onu ABD ve Avrupa merkezli ekonomik düzene yekpare bir alternatif haline getirmediğini ifade etti.

Üye ülkeler arasında ekonomik ve stratejik önceliklerin yanı sıra koordinasyon düzeyinin de oldukça farklı olduğuna işaret eden Dal, “Belarus veRusyayaptırımların yarattığı dezavantajları azaltmaya, Hindistan,Pakistanve Çin’i dengelemeye,Orta Asyaülkeleri iseÇinve Rusya arasındaki asimetrileri yönetmeye çalışmaktadır. Ayrıca tüm üyelerin Çin karşısındaki ekonomik ve stratejik asimetrisi ortak bir ekonomik blok oluşumunu sınırlandırmaktadır.” diye konuştu.

Dal, ŞİÖ’nün daha enformel BRICS+ gibi yapılarla birlikte alternatif küresel ekonomik düzen arayışının bir parçası olmakla birlikte, temel olarak Batı’nın Avrasya’daki müdahaleciliğini sınırlandırmaya odaklanan bir platform niteliğinde olduğuna işaret etti.

“Türkiye’nin asıl avantajı Batı ile Avrasya arasında iletişim ve arabuluculuk kanalı olabilmesi”

Emel Parlar Dal, Türkiye’nin ŞİÖ’deki diyalog ortaklığının doğrudan tüm üye ülkelerle kurumsal ilişkilerde büyük bir dönüşüm yaratmamış olsa da, Avrasya’daki ulaştırma, enerji ve ekonomik projelerde Türkiye’nin diyalog ve işbirliği kanallarını genişletmesini sağladığını vurguladı.

Ankara’nın bölge ülkeleriyle ekonomik ve siyasi ilişkilerini daha çok ikili mekanizmalar, Çin ile Kuşak ve Yol işbirliği veTürk Devletleri Teşkilatıüzerinden geliştirmeyi tercih ettiğini dile getiren Dal, “Hindistan’la yaşanan stratejik güvensizlik ve Rusya ile ilişkilerdeUkraynaSavaşı’nın yarattığı farklılıklar da ŞİÖ içinde daha derin bir angajmanı sınırlamaktadır. Bu nedenle kısa vadede örgütle ilişkilerin derinleşmesi düşük ihtimaldir.” dedi.

Dal, Türkiye’nin asıl avantajının Batı ile Avrasya arasında iletişim ve arabuluculuk kanalı olabilmesi olduğuna dikkati çekerek, “ŞİÖ ile aşırı yakınlaşma, NATO ve AB bağlamında güven kaybına yol açarak Türkiye’nin sahip olduğu bu stratejik avantajı zayıflatabilir.” açıklamasını yaptı.

“Üye ülkeler arasındaki ticaretin 2,5 kat artması ŞİÖ’nün ekonomik etkileşim kapasitesinin yükseldiğini gösteriyor”

Prof. Dr. Emel Parlar Dal, üye ülkeler arasındaki ticaretin 2,5 kat artmasının ŞİÖ’nün ekonomik etkileşim kapasitesinin yükseldiğini gösterdiğini ifade ederek, ancak bunun doğrudan örgütsel bir ekonomik bütünleşme olarak yorumlanmaması gerektiğini söyledi.

Bölge ülkelerinin uzun süredir ikili ilişkiler ve özellikle Kuşak ve Yol Girişimi üzerinden ekonomik olarak derinleşmekte olduğunu kaydeden Dal, şunları aktardı:

“ŞİÖ, altyapı, gümrük, kalkınma ortaklıkları ve kaçakçılık, suç veterörle mücadelegibi alanlarda bu ilişkileri kolaylaştıran bir platform işlevi görse de, doğrudan ekonomik entegrasyonda ikili ilişkiler kadar belirleyici değildir. Çin’in ekonomik ağırlığının yarattığı asimetrigözardı edilmemelidir. ŞİÖ’yü bu nedenle AB benzeri bir ekonomik entegrasyon olarak değerlendirmemek gerekir.”

Dal, Türkiye açısından Orta Koridor ve Avrasya’daki yeni ulaştırma ağlarının önemli ekonomik fırsatlar sunduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

“ŞİÖ’nün altında yatan Hindistan-Pakistan-Çin rekabeti, Orta Asya’daki Rus-Çin güvenlik ve ekonomik rekabeti, Rusya’nın geleneksel nüfuz alanını koruma çabaları ve Orta Asya devletlerinin stratejik özerklik arayışları, örgüt çerçevesinde daha derin ilişkiler kurulmasını Türkiye açısından riskli hale getirebilmektedir. Ankara’nın bu rekabetlerden mümkün olduğunca uzak durması, ŞİÖ’yü jeopolitik bloklaşma aracı haline getirmeden ekonomik ve bağlantısallık fırsatlarından yararlanması önemlidir.”

İlgili Yazılar

Euro Bölgesi’nde Yıllık Enflasyon

    Euro Bölgesi’nde enerji fiyatlarındaki yükselişle birlikte yıllık enflasyon %4’e çıktı. AB’de de eylülde %3.8 olan yıllık enflasyon ekimde %4’e yükseldi.

    Devamını Oku

    Bir cevap yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    Gözden Kaçırdıklarınız

    COP31’de güçlü bir mutabakat için Türkiye’nin planı

      COP31’de güçlü bir mutabakat için Türkiye’nin planı

      BIST 100 Endeksi Düzenlemedi, 11.477,41 Puanda Kapanış Yapıldı

        BIST 100 Endeksi Düzenlemedi, 11.477,41 Puanda Kapanış Yapıldı

        Euro Bölgesi’nde Yıllık Enflasyon

          Euro Bölgesi’nde Yıllık Enflasyon

          Akkuyu NGS’nin Sıcak Soğuk Çalıştırması Başladı

            Akkuyu NGS’nin Sıcak Soğuk Çalıştırması Başladı

            2026-ALES/3 Giriş Belgeleri Erişime Açıldı

              2026-ALES/3 Giriş Belgeleri Erişime Açıldı

              Sony İle İlgili PlayStation’daki Oyun İçerikleri Pazarına İlişkin Soruşturma

                Sony İle İlgili PlayStation’daki Oyun İçerikleri Pazarına İlişkin Soruşturma

                Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın Almanya Ziyareti

                  Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın Almanya Ziyareti