ÖNE ÇIKAN DETAYLAR
- Samanyolu’nun yıldız oluşum bölgesinin bittiği sınır merkezden 40 bin ışık yılı uzaklıktadır.
- APOGEE, LAMOST ve Gaia taramalarıyla 100 binden fazla yıldızın verisi analiz edilmiştir.
- Yıldız yaşları ile galaksi merkezine olan mesafe arasında ‘U eğrisi’ formunda bir ilişki saptanmıştır.
- 40 bin ışık yılı sınırının ötesindeki yaşlı yıldızlar, iç kısımlarda doğup dışarı savrulan ‘göçmen yıldızlar’dır.
- Samanyolu, Tip-II (aşağı bükümlü) disk galaksisi sınıfında yer almaktadır.
Samanyolu’nun tam olarak nerede bittiği sorusu, galaksinin içinden bakıldığı için uzun süredir yanıtlanması zor bir gizem olarak kalmıştı. Ancak Malta Üniversitesi araştırmacıları tarafından yayımlanan yeni bir çalışma, galaksinin “yıldız oluşum sınırı” olarak tanımlanan kenarının, merkezden yaklaşık 40 bin ışık yılı uzaklıkta olduğunu ortaya koydu
Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlanan araştırmada, APOGEE, LAMOST ve Gaia gibi kapsamlı gökyüzü taramalarından elde edilen 100 binden fazla dev yıldızın yaş verileri analiz edildi. Veriler, galaksideki yıldız yaşları ile merkeze uzaklık arasında "U eğrisi" şeklinde ilginç bir ilişki olduğunu gösterdi.
Yıldız yaşlarındaki ‘U’ eğrisinin sırrı
Galaksi merkezine yakın bölgelerde gaz ve toz yoğunluğunun fazla olması, yıldız oluşumunun çok erken dönemlerde başlamasına ve dolayısıyla burada yaşlı yıldızların bulunmasına neden oluyor.
Merkezden uzaklaştıkça gaz yoğunluğu azaldığı için yıldız oluşumu yavaşlıyor ve yıldızlar kademeli olarak gençleşiyor. Ancak 40 bin ışık yılı mesafesine ulaşıldığında, yıldızların yeniden yaşlanmaya başladığı bir "kırılma noktası" tespit edildi.
Sınırın ötesindeki ‘göçmen’ yıldızlar
Yıldız oluşum bölgesinin ötesinde bulunan yaşlı yıldızların, aslında galaksinin iç kısımlarında doğup zamanla dışarı itilen "göçmen yıldızlar" olduğu belirlendi.
Bu yıldızların galaksi merkezindeki çubuk yapısının veya sarmal kolların yerçekimsel kuvvetleriyle dış kısımlara doğru savrulduğu tahmin ediliyor.
Bu keşif, Samanyolu’nu evrendeki benzer galaksilerin yüzde 60’ı ile aynı grupta yer alan "Tip-II (aşağı bükümlü) disk galaksisi" olarak tanımlıyor.
Samanyolu’nun üretken gençlik döneminin nerede bittiğini ve daha sakin olan dış mahallelerinin nerede başladığını netleştiren bu çalışma, galaksimizin evrimsel tarihini anlamak açısından büyük önem taşıyor.
