Basından Ekonomi Makaleleri ANALİZ RAPORU

SESLİ HABER:

Vergi Denetim Kurulu, 2025 yılı faaliyet raporuyla birlikte klasik denetim anlayışını tamamen değiştirerek veri analitiği ve risk odaklı yeni bir sisteme geçiş yaptığını duyurdu. Bu kapsamda, aralarında imalat, e-ticaret, inşaat ve yüksek gelir gruplarının da bulunduğu toplam 285 bin mükellef, dijital denetim ve saha incelemeleriyle mercek altına alındı. Denetimlerin rastgele seçimden ziyade, ekonomik istihbarat ağı ve risk analiz sistemleri üzerinden yürütülmesi hedefleniyor.

Kurumsal kapasiteyi artırmak amacıyla 17 farklı sektör ve uzmanlık alanında ihtisas denetim birimleri oluşturuldu. Bu birimler; tarımdan finans sektörüne, transfer fiyatlandırmasından sahte belge düzenleme ekiplerine kadar geniş bir yelpazede görev yapacak. Sektörel uzmanlaşma sayesinde, her iş kolunun kendine has dinamikleri dikkate alınarak daha etkin ve verimli denetim sonuçları elde edilmesi amaçlanıyor.

Denetim sisteminin en dikkat çekici parçası ise ‘Yapay Zekâ Vergi Müfettişi’ projesi oldu. Büyük veri setlerini yorumlayabilen, rapor otomasyonu sağlayan ve mükellef davranışlarını analiz eden bu yapay zeka sistemi, vergi kayıplarını önleyici bir kalkan görevi görecek. Bu teknolojik dönüşümle birlikte vergi denetimi, sadece bir kontrol aracı olmaktan çıkıp kamu gelirlerinin sürdürülebilirliğini sağlayan stratejik bir fonksiyon haline geliyor.

Denetlenen Mükellef Sayısı285.000

Kurulan İhtisas Birimi17 Sektör

Rapor Dönemi2025 Faaliyet Yılı

Teknolojik OdakYapay Zeka ve Veri Analitiği

“Maliye’nin bu stratejik hamlesi, Türk vergi sisteminde ‘reaktif’ modelden ‘proaktif’ modele geçildiğini kanıtlıyor. 17 farklı sektörde kurulan ihtisas birimleri, müfettişlerin sadece mevzuata değil, sektörün teknik işleyişine de hakim olmasını sağlayarak hata payını düşürecektir. Özellikle ‘Yapay Zeka Vergi Müfettişi’ uygulaması, önümüzdeki 5 yıl içinde kayıt dışı ekonomiyle mücadelede en büyük koz olacaktır. Bu durum, dürüst mükellefin üzerindeki denetim baskısını azaltırken, riskli gruplar için kaçışı imkansız hale getiren bir dijital kuşatma anlamına geliyor.”

Maliye 17 farklı sektörde denetim timleri kurdu

Vergi Denetiminde, ekonomik istihbarat ağı kurularak, davranışsal yaklaşım politikalarının, dijital denetim faaliyetlerinin uygulandığı ve klasik denetim anlayışının değiştiğini görmekteyiz. Vergi Denetim Kurulu 2025 yılı faaliyet sonuçlarına göre; vergi incelemesi, ön tespit ve izaha davet, saha denetimi, gözetim uygulamaları ve teftiş yoluyla 285 bin mükellef denetime tabi tutuldu.

Yapılan denetim çalışmalarında veri analitiği, dijital denetim uygulamaları ve risk analiz sistemleriyle denetim sonrası dönemde kalıcı uyumun güçlendirmesi amaçlanmaktadır. Risk Analiz Sistemleri ile gerçek veya tüzel kişilerden topladığı sürekli ve dönemsel bilgilerle yapılan istatistikler doğrultusunda mükelleflerin faaliyetleri; gruplar ve sektörler itibarıyla analiz edilerek risk alanları tespit edilmektedir.

Vergi Denetim Kurulunun 2025 Yılı Faaliyet sonuçlarını incelediğimizde, kurumsal kapasitenin artırılması, etkin ve verimli çalışmalar yürütülmesi ve birden fazla konuda eş zamanlı çalışılması amacıyla 17 farklı alanda ve sektörde ihtisas denetim birimleri oluşturulduğu görülmektedir.

Vergi Denetim Kurulu ihtisas birimleri

Vergi Denetim Kurulu tarafından, risk unsurlarını belirlemek, belirlenen veriler doğrultusunda analizler yaparak riskli mükellefleri tespit etmek, bu mükellefleri incelemeye sevk etmek ve inceleme sonuçlarını takip etmek amacıyla 2025 yılı itibariyle aşağıdaki ihtisas birimleri oluşturulmuştur.

1. İmalat sektörü

2. Tarım sektörü

3. İnşaat ve gayrimenkul sektörü

4. E-ticaret, sosyal medya, bilişim ve iletişim sektörleri

5. Bankacılık ve finans sektörü

6. Ulaştırma, turizm, konaklama ve eğlence sektörleri

7. Vergi güvenliği, holdingler ve uluslararası vergilendirme

8. Ticaret sektörü

9. Çimento, cam, maden ve taş ocakçılığı sektörü

10. İade-risk analiz

11. Vergi harcamaları, senaryolar ve analiz teknikleri ile proje değerlendirme ve diğer işlemler

12. Mesleki, bilimsel, teknik ve diğer hizmetler

13. Bankacılık ve finans sektörü incelemeleri ekibi

14. Transfer fiyatlandırması ve çok uluslu şirketler vergi incelemeleri ekibi

15. Yüksek gelir grubu inceleme ekibi

16. Sektörel inceleme ekibi

17. Sahte belge düzenleme ekibi

Vergi denetiminde nokta atışı

Vergi Denetim Kurulu tarafından gerçekleştirilen ihtisaslaşma ve uzmanlaşma ile birlikte, her sektörün kendine has dinamikleri ve teknik bilgileri dikkate alınarak risk analizleri yapılmaktadır. Böylelikle denetime alınacak sektöreler ve mükellefler rastgele bir seçimden ziyade, risk odaklı çalışmalar ve veriye dayalı bir mekanizmaya dönüştürülerek etkin ve verimli sonuçlar alınmaktadır.

Vergi Denetim Kurulu; denetimi sonradan müdahale eden bir kontrol aracı olmaktan çıkarıp, kamu gelirlerinin sürdürülebilirliğini destekleyen, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önleyici etki üreten ve mükellef davranışlarını yönlendiren stratejik bir kamu fonksiyonu olarak denetim politikalarında köklü değişikliğe gitmektedir.

Yapay zekâ vergi müfettişi geliyor

Vergi Denetim Kurulunun Ajansal yapay zekâ projesi olan “Yapay Zekâ Vergi Müfettişi” nin temellerini oluşturacak otomasyona tabi vergi analizleri, rapor otomasyon analizleri ve vergisel risk analizleri kurgulanmış ve sonuçlar izlenmeye başlanmış bulunmaktadır. Böylelikle çok sayıda veriyi yorumlayan, analiz eden, mükellef davranışlarını yönlendiren ve hızlı bir şekilde hareket ederek önleyici etki üreten yapay zekâ müfettişlerinin denetim yapacağı bir döneme doğru gidiyoruz.