Hirfanlı HES Yerli Teknolojiyle Yenileniyor: Enerjide Verim ve Üretim Artışı

Türkiye’nin enerji altyapısının önemli tesislerinden Hirfanlı Barajı ve Hidroelektrik Santrali (HES), Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) tarafından yürütülen rehabilitasyon çalışmalarıyla modern teknolojiye uyumlu hale getiriliyor.

[Fotograf: AA]

Yapımına 1953’te başlanan ve ilk üniteleri 1959’da işletmeye alınan Hirfanlı HES, yaklaşık 67 yıldır elektrik üretimine devam ediyor. Toplam 4 üniteden oluşan ve 128 megavat kurulu güce sahip santral, bugüne kadar yaklaşık 17 milyar 205 milyon kilovatsaat elektrik üretti.

Rehabilitasyon kapsamında santralin türbin veriminin yüzde 87,9’dan yüzde 94,15’e yükseltilmesi hedefleniyor. Verimde sağlanacak artışla aynı miktardaki su kullanılarak yıllık yaklaşık 15 gigavatsaat ilave elektrik üretimi elde edilmesi öngörülüyor. Bu kapasite artışının yaklaşık 10 bin ek konutun yıllık enerji ihtiyacını karşılayabilecek büyüklükte olduğu belirtiliyor.

Yerli teknolojiyle kapsamlı modernizasyon yapılıyor

Proje, HES’lerde kullanılan teknolojiler açısından yüzde 92 yerlilik oranıyla dikkati çekiyor.

Çalışmalar kapsamında türbin tasarımı TEMSAN, jeneratör yenileme çalışmaları EÜAŞ Jeneratör Fabrikası, kontrol ve otomasyon sistemleri ise EÜAŞ tarafından yürütülüyor. Kritik bileşenlerin geliştirilmesi sürecinde de TÜBİTAK MAM görev alıyor.

Çalışmalarla birlikte yabancı tedarikçilere yönelik lisans ve güncelleme bağımlılığının azaltılması hedefleniyor.

Kapsamlı modernizasyonun ardından santralin ekonomik ömrünün en az 40-50 yıl daha uzatılması planlanırken ilk ünitenin rehabilitasyon sürecinin bu yıl sonunda tamamlanması öngörülüyor.

Türkiye’nin 1983’te ilk yüzde 100 yerli türbinine ev sahipliği yapan santralin rehabilitasyonu sonrasında Elektrik Piyasası Yan Hizmetler Yönetmeliği kriterlerini de karşılaması hedefleniyor. Bu kapsamda tesisin şebeke dengeleme ve frekans düzenleme hizmetlerine katkı sunması bekleniyor.

"Rehabilitasyondan çıkan ünitenin yüzde 94 verimle çalışmasını bekliyoruz"

EÜAŞ Hidrolik Santraller Daire Başkanı Gökhan Kaya, yaptığı değerlendirmede, Hirfanlı HES’te yürütülen rehabilitasyon çalışmalarıyla santralin verimliliğinin artırılmasının ve ömrünün uzatılmasının hedeflendiğini anlattı.

Santralde zaman içinde ekipmanların yaşlanmasına bağlı verim kayıpları yaşandığını ifade eden Kaya, rehabilitasyon çalışmalarının bu kayıpları gidermeyi amaçladığını kaydetti.

Kaya, "Normalde yüzde 90 verime göre dizayn edilmiş türbinlerde son yaptığımız ölçümlerde yüzde 87 civarında verime düştüğü tespit edildi. Yeni yapılan tasarım ve dizayn çalışmalarıyla rehabilitasyondan çıkan ünitenin yüzde 94 verimle çalışmasını bekliyoruz." dedi.

Çalışmaların yüksek yerlilik oranıyla yürütüldüğüne dikkati çeken Kaya, "Tabii bu rehabilitasyonun tamamen yerli ve milli imkanlarla yapılmasının ayrı bir özelliği var. Rehabilite edilen üniteler yüzde 92 yerlilik oranına sahip olacak. İlk ünitenin rehabilitasyonu tamamlandıktan sonra diğer üniteler de kademeli olarak aynı şekilde rehabilitasyona girecek." ifadelerini kullandı.

Kaya, Hirfanlı HES’in 1959’dan bu yana yaklaşık 17 milyar 205 milyon kilovatsaat elektrik ürettiğini belirterek, santralin yıllık ortalama 250 milyon kilovatsaat üretim gerçekleştirdiğini ve yaklaşık 160 bin hanenin enerji ihtiyacını karşıladığını aktardı.

Öte yandan Kaya, yağışların etkilerine ilişkin değerlendirmesinde, "Kızılırmak Havzası yağışlardan en az etkilenen havzalardan biri olmasına rağmen Hirfanlı rezervuar alanında ciddi yükselme izliyoruz. Önümüzdeki günlerde de yükselmenin devam edeceğini düşünüyoruz." diye konuştu.