Buz Kaybının Kaynakları
Buz Örtülerinin Büyüyen Kaybı
| Kriter | Veri |
|---|---|
| 1972 | Grönland Buz Örtüsü Kayıtları Başlar |
| 1979 | Antarktika Buz Örtüsü Kayıtları Başlar |
ÖNE ÇIKAN DETAYLAR
- Buz kaybının büyük bölümü okyanus etkilerinden kaynaklanır.
Dünya genelindeki kurumlardan 58 bilim insanının imzaladığı kapsamlı bir rapora göre, yeryüzünün en büyük iki buz örtüsü 47 yılda 12 trilyon tondan fazla buz kaybetti.
Elde edilen veriler,GrönlandveAntarktikabuz örtülerinden eriyen buzların 1979 yılından bu yana küresel deniz seviyesini yaklaşık 31,4 milimetre yükselttiğini gösterdi.
Araştırmaekibi, 27uydugörevinden elde edilen verilerden yararlanarak buz örtülerine ilişkin 42 ayrı incelemeyi bir araya getirdi. Çalışma, yaklaşık elli yıldır iki büyük buz örtüsünde meydana gelen değişiklikleri ayrıntılarıyla ortaya koyarak şu ana kadarki en güvenilir uzun vadeli kayıt olarak değerlendirildi.
Grönland buz örtüsüne ait uydu kayıtları 1972 yılına, Antarktika buz örtüsüne ait kayıtlar ise 1979 yılına kadar uzanıyor.
Buz kaybının büyük bölümü okyanus etkisinden kaynaklanıyor
Araştırmacılar, buz kaybının yüzde 84’ünün özellikle buzulların okyanusla buluştuğu noktalarındaki dinamik dengesizlikten kaynaklandığını tahmin ediyor.
İngiltere’deki Northumbria Üniversitesinden buzbilimci Ines Otosaka, kaybedilen buzun beşte dördünden fazlasının yüzeyde erimek yerine daha hızlı akan buzullar tarafından okyanusa aktarıldığını belirtti. Otosaka, uzun vadeli eğilimin buz örtülerinin ısınan okyanusa gösterdiği dinamik tepkiden kaynaklandığını vurguladı.
Kalan yüzde 16’lık buz kaybı ise yüzey erimesi vekar yağışıgibi atmosferik etkenlerle ilişkilendirildi.
Fosilyakıtların yakılmasıyla atmosfere salınan sera gazları nedeniyle okyanuslar, biyosferde tutulan ısının büyük bölümünü emmeye devam ediyor. Okyanus sistemlerine daha fazla ısı enerjisi girdikçe sular ısınıyor ve akıntılar daha aktif hale geliyor.
Atlantikleşme ve güçlenen akıntılar erimeyi hızlandırıyor
Grönland’da Atlantik’ten gelen daha sıcak suların her zamankinden daha kuzeye ilerlemesiyle “Atlantikleşme” adı verilen süreç yaşanıyor. Bu durum, dünyanın en büyük ikinci buz örtüsünü tehdit ediyor.
Dünyanın en büyük buz örtüsü olan Antarktika’da ise güçlü rüzgarlar ve ısınan suların etkisiyle kutup çevresindeki akıntılar şiddetleniyor. Bu akıntılar sıcak suları buzulların altına taşıyarak erimeyi farklı açılardan hızlandırıyor.
1990’lardan bu yana hızlanan buz kaybı gerileme belirtisi göstermiyor. 2020-2023 yılları arasındaki veriler Antarktika Yarımadası’nın istikrara kavuştuğunu düşündürse de uzmanlar bunun Doğu Antarktika’daki rekor kar yağışı gibi kısa vadeli hava koşullarının bir yansıması olduğunu ifade ediyor.
Çalışmada yer almayan AvrupaUzayAjansından Diego Fernandez, bulguların zamanımızın büyük çevre sorunlarıyla mücadelede uluslararası bilimsel iş birliğinin temel önemini kanıtladığını belirtti. Araştırma Scientific Data dergisinde yayımlandı.
