Ankara’dan okurumuz Salih Elvanoğlu soruyor: “Bünyamin bey, işe yeni giren işçilerimizden özlük dosyasına koymak için sağlık raporu istiyoruz. Bunları OSGB’lerden mi almaları lazım? Aile hekiminden getirdikleri raporu geçerli kabul edebilir miyiz? Özlük dosyasına yanlış rapor koyup sonra cezalı duruma düşmeyelim.”
Sayın okurum, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili önemli hususlardan birini de işe girişlerde ve periyodik olarak alınması gereken sağlık raporları oluşturuyor.
İşçilerin ilk kez iş girişlerinde alınacak sağlık raporu yalnızca özlük dosyasına konulacak bir evrak değil. Bu rapor ayni zamanda çalışanın işe uygun olup olmadığını göstermesi açısından da önem arz ediyor.
İşçilerin sağlığı açısından önem arz eden bu konuyu ayrıntılı olarak açıklayalım.
İşe Giriş Doktor Raporu Zorunlu
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince işverenler çalışanların işyerinde maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık gözetimine tabi tutulmalarını sağlamak zorunda.
Bu kapsamda çalışanın ilk işe girişinde, yaptığı işin değişmesinde, iş kazası veya meslek hastalığı veya da sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalarından sonra işe dönüşlerinde talep etmeleri halinde doktor raporu aldırmak zorunda.
İlk işe giriş raporları ise işçilerin başlayacakları işin niteliklerine uygun olup olmadıklarını tespit ederek, risk unsurunun ortaya konulmasını sağlıyor.
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde çalışacakların, yapacakları işe uygun olduklarını belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılmaları ise yasak. Buradaki “yapacakları işe uygun olmaları” ibaresine dikkat edilmeli!
Doktor Raporları İhmal Edilmemeli
Ancak ne yazık ki iş kazaları ve meslek hastalıklarının tespit edilmesi için bu kadar stratejik ve hayati öneme sahip olan periyodik kontrolleri ne işçilerimiz ne de işverenlerimiz önemsiyor.
İşe giriş için “rapor almak”, daha çok yasak savmak kabilinden, bürokratik bir ayrıntı olarak görülmekte. Rapor almayı, işçiler ikametgâh sureti vermek gibi, personel müdürleri evrak toplama işi gibi görüyor.
İşçi kesimi bana bir şey olmaz güveni içerisinde hareket ediyor. İşveren ise “aman evrak tamam olsun, denetimde ceza kesilmesin” telaşında.
Sonuçta her yıl ülkemizde iki binden fazlası ölümlü olmak üzere altmış bin iş kazası oluyor.
Raporlar Normalde İşyeri Hekiminden Alınır
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu rapor işini bir düzene sokmak ve yasak savmak kabilinden bir ayrıntı olmaktan çıkartmak için yeniden düzenledi.
Kanun alınması gereken sağlık raporların işyeri hekiminden alınması esasını getirdi.
Raporlara itirazların Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem hastanelerine yapılması, itiraza karşı verilen kararlar kesin olması da düzenlendi.
Tekrarlayacak olursak artık işe giriş sağlık raporları ve periyodik sağlık muayeneleri işyeri hekimleri ya da ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin hekimleri tarafından verilmek zorunda.
Sağlık gözetiminden doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklı her türlü ek maliyet işverence karşılanmak zorunda, çalışana yansıtılamıyor.
10’dan Az Çalışanı Olanlar Farklı!
Ancak bu durumun bir istisnası var.
Geçen yıl çıkartılan Torba Yasa ile getirilen hükme göre 10’dan az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de sağlık raporu alınabiliyor.
Başka bir deyişle, eğer ondan az çalışanın varsa ve örneğin ofis işyeri gibi az tehlikeli sektördeki bir işyerinde çalışıyorsanız sağlık raporu olarak işçinizin aile hekiminden veya bir kamu hastanesinden alacağı raporu da kabul edebilirsiniz.
Ancak şunun altını çizelim, bu yalnızca az tehlikeli sınıftaki işyerleri için geçerli, maden gibi çok tehlikeli veya depoculuk faaliyetleri gibi tehlikeli sektörlerde çalışan sayınız bir kişi bile olsa raporu işyeri hekiminden alma zorunluluğunuz sürüyor.
Özel Hastanelerden Rapor Alınabilir mi?
Burada akla gelen bir başka soru da işçiler için alınacak bu raporların özel hastanelerden alınıp alınmayacağı.
Sağlık Bakanlığının 07.05.2004 tarihli 2004/67 sayılı Özel Hastanelerde Sağlık Kurulu Raporu Düzenlenmesi Hakkında Genelgesinde “Özel hastanelerde; usulüne uygun olarak teşekkül ettirilmiş olsa bile özürlü sağlık kurulu raporu, vergi muafiyeti raporu, yurt dışı tedavi raporu, maluliyet raporu, özel tertibatlı araç ithali amacıyla alınan raporlar gibi özellikli raporlar verilemez” hükümleri yer almakta olduğundan özel sağlık hizmeti sunucuları tarafından işe giriş ve aralıklı sağlık muayenelerinin yapılması mümkün değil.
Bu yüzden özel hastaneden alınan işçi raporları geçerli değil.
Bünyamin Esen
