Basından Ekonomi Makaleleri ANALİZ RAPORU

SESLİ HABER:

Ekonomi yazarı Şeref Oğuz, Türkiye’deki vergi sisteminin tıkandığına ve tahakkuk ile tahsilat arasındaki makasın tehlikeli boyutta açıldığına dikkat çekiyor. Özellikle bütçe disiplini sağlamak amacıyla başvurulan cezaların toplanma oranının çok düşük kalması, bütçe dengesini bozarak borçlanma ve enflasyon baskısını artırıyor. Yazar, ilk çeyrek verilerine göre 642,8 milyar liralık ceza tahakkukuna karşılık sadece 9,4 milyar liralık tahsilat yapılmasının ekonomik sürdürülebilirliği tehdit ettiğini vurguluyor.

Analizde, vergi yükünün büyük oranda bordrolu çalışanlar yani ‘kümesteki kazlar’ üzerine yıkıldığı, buna karşın imtiyazlı grupların vergi borçlarının silinmesinin toplumsal adaleti zedelediği belirtiliyor. Sürekli çıkarılan vergi aflarının ve yüksek oranların mükellefi vergiden kaçınmaya ittiği savunulurken, vergi reformu adı altında sadece oran artırmanın veya yeni vergiler ihdas etmenin bir çözüm olmadığı ifade ediliyor.

Oğuz, çözüm olarak vergi idaresinde köklü bir reform yapılmasını ve ‘az kazanandan az, çok kazanandan çok’ vergi alınması ilkesinin hayata geçirilmesini öneriyor. Maliye’nin paranın izini sürebilme yeteneğini gelirden ziyade gider odaklı kullanması ve dijital takip sistemleriyle vergiyi online olarak salabilmesi gerektiği, vergi adaletinin ancak bu şekilde sağlanabileceği belirtiliyor.

Toplam Tahakkuk Eden Cezalar642,8 Milyar TL

Tahsil Edilen Cezalar9,4 Milyar TL

Bütçe Açığı (İlk Çeyrek)420 Milyar TL

Tahsilat Tamamlansaydı Bütçe Durumu200 Milyar TL Fazla

Bordrolu Çalışan Tahsilat Oranı%100

“Stratejik olarak bakıldığında, devletin gelir elde etmek için cezai yaptırımlara umut bağlaması mali otoritenin zayıfladığının bir göstergesidir. Tahakkuk eden cezaların sadece yaklaşık %1,5’inin tahsil edilebilmesi, sistemin caydırıcılığını yitirdiğini ve ‘ödemeyen kazançlı çıkar’ algısının yerleştiğini kanıtlamaktadır. Gelecek projeksiyonlarında, bu durumun sürdürülmesi halinde vergiye gönüllü uyumun tamamen çökmesi ve kayıt dışı ekonominin kurumsallaşması kaçınılmazdır. Acilen yapay zeka destekli harcama takip sistemlerine geçilmeli ve siyasi saiklerle yapılan vergi afları ve borç silme işlemleri anayasal güvenceyle sınırlandırılmalıdır.”

Toplayabileceğin vergiyi sal

Şeref OĞUZÖNERİ – YORUM

22 Nisan 2026 Çarşamba

Vergisini zamanında ve tam olarak ödeyenleri enayi yerine koyan sistemin artık tıkandığını, tahsilat ile tahakkuk arasındaki açılan makastan görebiliyoruz. Hele ki toplayabildiğini de israf edersen…

1- SORUN: Bütçenin cezalar kalemindeki olağanüstü artışa rağmen tahsilat oranı yerlerde… Hüseyin Gökçe’nin haberi: 642,8 milyar liralık tahakkuka karşılık tahsilat 9,4 milyar lirada kalmış. Cezaların tamamı tahsil edilmiş olsaydı, bütçe ilk çeyrekte 420 milyar açık yerine 200 milyar fazla verecekti.

2- ETKİSİ: Bütçenin denkliği için cezalara umut bağlamak zaten başlı başına sıkıntı iken vergi gelirlerindeki düşüş, kamunun borçlanma ihtiyacını artırıyor. Banknot matbaası daha fazla mesai yapıyor, faizler baskılanıyor, enflasyon indirilemiyor, yeni vergi çeşitleri ve alanları ihdas ediliyor.

TOPLADIĞIN VERGİYİ NEREYE HARCADIĞIN DA MUAMMA

3- ÖNERİ: Vergi salmak işin kolayı… Vergilendirilmiş kazanç kutsaldır. Vergi daireleri kapısında bu yazıyor. Ancak gerçekte olan şudur: Saldığın vergiyi toplayabilirsen başarıdır. Vergi reformu diye oran artırmak ve yeni vergi ihdas etmek yerine, vergi idaresi reformu yapmalı, açığı ceza ile kapamamalı.4- YÖNTEM: Az kazanandan az, çok kazanandan çok vergi alma düsturu hayata geçirilmeli. Bunun için yandaşın vergi borcunu silmek yerine çok kazananı da vergilendirmeli. İkide bir vergi affı getirilmemeli. Paranın izini sürebilen Maliye, gelirden ziyade gidere bakıp vergiyi online salabilmeli.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Tahakkuk & Tahsile dair…

Tahsilat neden düşük?

Oranlar yüksek, oto, akaryakıt, KDV, ÖTV derken her bir yanımız vergi ile kuşatılmış durumda. Kazanmadığımız paradan dahi vergi almaya kalkarsan saldığın vergiyi toplamakta zorlanırsın.

Peki, tahakkuk adil mi?

Değil. Çok kazanandan az, az kazanandan çok vergi almaya kalkarsan vergi adaletini sağlayamazsın. Radara yapay zekâ koyup, yollarda sürücüleri pusularsan saldığın vergi kâğıt üstünde kalıverir

NOT/BEN DE VERGİ KAÇIRMAK İSTİYORUM

Ben bir çalışanım. Asgari ücretli, memur, işçi, emekli gibi… Benim gelirimden vergiyi peşin kesiyor, kalanını veriyorlar. Bu yüzden benim tahsilat&tahakkuk oranım %100. Ben de tıpkı yandaş, candaş ve imtiyazlılar gibi vergi kaçırmak istiyorum. Bana da vergisiz para verilsin, ben daha sonra belki öderim.

TAHAKKUK&TAHSİL LÛGATI

Tahakkuk: Vergi borcunun hesaplanıp, vergi idaresi tarafından gerçekleşme ile kesinleşmesi

Tahsil: Hesaplanın kesinleşmiş vergi bocunun, mükellef tarafından kanuna uygun ödenmesi

Kümesteki kazlar: Benim gibi bordro ile maliyeye yakalanmış, sürekli yolunan vergi mahkumları

Dışarıdaki tilkiler: Yandaş, candaş, maliyede kaydı olmayan, vergisi silinen, vergiden azadele