ÖNE ÇIKAN DETAYLAR
- Mart ayında yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payı %65 ile Nisan 2020’den sonra tüm zamanların en yüksek ikinci seviyesine ulaştı.
- Yağışların uzun yıllar ortalamasına göre %33 artmasıyla hidroelektrik üretimi yaklaşık iki katına çıktı ve üretim içindeki payı %19’dan %36’ya yükseldi.
- Doğal gaz santrallerinin üretimdeki payı %7’ye gerileyerek son 9 yılın en düşük seviyesini gördü ve ithalat faturasını hafifletti.
- Güneş (%11) ve rüzgar (%12,5) enerjisi, üretilen toplam elektriğin %23,4’ünü karşıladı.
- Yenilenebilir kaynakların devreye girmesi toptan elektrik fiyatlarında %24, elektrik faturalarında ise %10 düşüş sağladı.
- Uzmanlar, geçmişte yaşanan kuraklıkların maliyetine dikkat çekerek enerji planlamasında rüzgar ve güneşin merkeze alınması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye’de martta elektrik üretiminin yüzde 65’i yenilenebilir kaynaklardan sağlandı. Bu oran, yüzde 66 ile zirvenin görüldüğü ve Covid-19 salgınının yaşandığı Nisan 2020’nin ardından tüm zamanların en yüksek ikinci seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Yenilenebilir kaynakların sistemdeki ağırlığının artması, Türkiye’nin enerji ithalatı faturasını aşağı çekiyor.
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) ve Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) verilerinden derlenen bilgilere göre, martta yağışlar geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 182, uzun yıllar ortalamasına göre ise yüzde 33 daha yüksek gerçekleşti.
Marttaki elektrik üretim verileri, yüksek yağışların etkisiyle hidroelektrik kaynakların üretimde belirleyici rolünü sürdürdüğünü ortaya koydu.
Bu dönemde hidroelektrik santrallerinin toplam üretim içindeki payı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 19’dan yüzde 36’ya yükseldi. Hidroelektrikten üretim yaklaşık 2 katına çıkarken barajlı santrallerde kapasite faktörü yüzde 45 ile mart rekoruna ulaştı.
Doğal gazın payı son 9 yılın en düşük seviyesinde
Hidroelektrikteki artış, doğal gaz santrallerinin üretimdeki payını belirgin şekilde düşürdü. Doğal gazdan elektrik üretimi geçen yılın aynı dönemine göre bazda yüzde 61 azalırken toplam üretimdeki payı yüzde 7’ye geriledi. Bu oran, aylık bazda son 9 yılın en düşük seviyesi oldu. Söz konusu düşüş sayesinde martta yaklaşık 185 milyon dolarlık enerji ithalatı önlendi.
Güneş enerjisinin üretimdeki payı ise yüzde 11’e ulaştı. Rüzgar santrallerinin kapasite faktörü yüzde 33 ile normal seviyelerde kalırken kurulu güçteki yüzde 14’lük artışın etkisiyle üretimdeki payı yüzde 12,5’e yükselerek en yüksek mart ayı seviyesine ulaştı.
Ocak ve şubatta olduğu gibi martta da üretilen elektriğin beşte birinden fazlasına karşılık gelen yüzde 23,4’ü rüzgar ve güneşten sağlandı. İthal kömür santrallerinin payı yüzde 15’e gerilerken yerli kömür santrallerinin payı yüzde 12,3 seviyesinde yatay seyretti.
Yenilenebilir kaynaklar fiyatları aşağı çekti
Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember’de Enerji Analisti Çağlar Çeliköz, doğal gaz fiyatlarının küresel savaşın etkisiyle geçen yıla göre yüzde 25 yüksek seyrettiği bu dönemde, yenilenebilir kaynakların devreye girmesinin, Türkiye’nin enerji faturasını azaltmak açısından kritik önem taşıdığını söyledi.
Çeliköz, yenilenebilir enerjinin toplam elektrik üretimindeki payının yüzde 65’e ulaştığını hatırlatarak, "Bu sayede Mart 2026’da geçen yılın aynı dönemine göre toptan elektrik fiyatları yüzde 24, elektrik faturaları ise yüzde 10 düştü." ifadesini kullandı.
Ancak yüksek yağışların gösterdiği olumlu tablonun geçici olabileceğini dile getiren Çeliköz, "Son 30 yılda yaşanan kuraklıkların Türkiye’ye maliyeti yıllık ortalama 1,8 milyar dolarlık ek enerji ithalatı oldu. Dolayısıyla enerji planlamamızı kuraklık riskini merkeze alarak yapmalıyız." dedi.
Çeliköz, bu noktada rüzgar ve güneş enerjisindeki pozitif ivmenin umut verici olduğunu belirterek, "2025’te elektriğin beşte birinden fazlasını sağlayan bu kaynakların payı, bu sene martta yüzde 23’e yükseldi. Başta rüzgar ve güneş olmak üzere yenilenebilir enerjiyi merkeze alan politikalar sayesinde enerji ithalatı ve elektrik faturaları daha da düşürülebilir." değerlendirmesinde bulundu.
