Ülkemizde sanki saatler değil takvimler geriye alındı. Ve bir anda ne olduysa milletvekili seçiminden sonra 4-5 yıldır gelmeyen şehit haberleri her gün ocaklara ateş gibi düşmeye başladı. Son bir ayda 42 şehit verdik. Her bir yiğit, devlet ricalinin katılımıyla askeri törenle şehitliğe defnedildi. “Şehitler ölmez vatan bölünmez” denildi… Analar evlat acısı ile ağladılar yine. Kadınlar kocalarını kaybettiler, yuvalarının direği yıkıldı. Çocuklar yetim kaldı öylece mahzun. Peki, devlet şehit yakınlarına ne kadar sahip çıkıyor?
MALULLÜK AYLIĞI BAĞLANIR
Bazı kanunlarda şehitlikle ilgili atıflar olmasına rağmen ne yazık ki kanunlarımızda doğrudan şehit tanımı yapılmış değil. Bununla birlikte şehit yakınlarına sağlanacak mali ve sosyal haklarla ilgili olarak da bir uygulama kanunu bulunmuyor. Yani devlet memuru sayılan ve 5510 sayılı Kanun’da 4/C’li olarak sayılan (eski emekli sandığı mensubu) asker ve polislerin ailelerine 5510 sayılı Kanun kapsamında yardımlar sağlanmaktadır.
Buna göre en basit haliyle şehit yakınlarına “vazife malullüğü aylığı” bağlanır. Bu aylığı alırken veya vazife malullüğü aylığı bağlanması gerekirken ölenlerin, hak sahiplerine, müstahak olmaları halinde harp malullüğü zammı da dahil olmak üzere prim ödeme gün sayısına bakılmaksızın ölüm aylığı bağlanır.
Söz konusu ölüm aylığı eş, çocuk ve hak edilmesi halinde anne ve babaya 5510 sayılı Kanun’daki dağıtım usullerine göre verilmektedir. SGK tarafından sağlanan yardımlar haricinde, erler de dahil olmak üzere 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun 21’inci maddesine göre; kamu çalışanlarının görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
Ayrıca malul olanlarla, ölenlerin aylığa müstehak dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan; emekli olanların ölmeleri halinde ise dul ve yetimlerine bağlanacak aylığın toplam tutarı ve Kanuna göre kendisine bağlanabilecek emekli aylığından az olamaz.
ATAMA KAÇ GÜNDE YAPILIR?
Söz konusu mali ve sosyal hakların yanında da yine bazı özel kanunlarda polis ve askerlere ayrı haklar verilmektedir.
Bununla birlikte şehit yakınlarından iki kişi hak sahibi olma durumları Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından tespit edilerek, kamu kurumlarında atanmak üzere liste halinde her yılın mart ve eylül aylarının son gününe kadar Devlet Personel Başkanlığı’na bildirilir. Bildirilenlerin atama teklifleri, kamu kurum ve kuruluşlarının söz konusu münhal kadro ve pozisyonlarına Devlet Personel Başkanlığı’nca 45 gün içinde yapılır.
Ersin Umdu
