Maliye ANALİZ RAPORU
SESLİ HABER:
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 37. Vergi Haftası kapsamında yaptığı açıklamalarda Türkiye’nin vergi politikasındaki yapısal dönüşümü paylaştı. Şimşek, kamuoyundaki yaygın algının aksine, program döneminde dolaylı vergilerin toplam vergi gelirleri içindeki payını yüzde 66’dan yüzde 62’ye indirdiklerini ve vergi adaletini merkeze aldıklarını vurguladı.
Bakanlık verilerine göre, vergi harcamalarının (muafiyet ve istisnalar) milli gelir içindeki payı 2023’teki yüzde 6,5 seviyesinden yüzde 5,1’e geriledi. Orta Vadeli Program (OVP) hedefi olarak bu oranın yüzde 4,1’in altına çekilmesinin planlandığını belirten Şimşek, gelir vergisi mükellef sayısının 6,2 milyonu aştığını ve sadece 2025 yılında yarım milyona yakın kişinin ilk kez beyanname verdiğini ifade etti.
Deprem harcamaları ve EYT düzenlemesine rağmen bütçe açığının milli gelire oranını yüzde 3’ün altında tutmayı başardıklarını kaydeden Şimşek, gelecek dönem stratejilerinde dijital dönüşüm ve yapay zekanın kritik rol oynayacağını söyledi. Denetimden tahsilata tüm süreçlerin algoritmalarla destekleneceğini ifade eden Bakan, kayıt dışılıkla mücadelede çıtayı daha da yukarı taşıyacaklarını dile getirdi.
Dolaylı Vergilerin Payı (Önceki)%66
Dolaylı Vergilerin Payı (Güncel)%62
Vergi Harcamaları / GSYH (2023)%6,5
Vergi Harcamaları / GSYH (Mevcut)%5,1
OVP Dönem Sonu Vergi Harcaması Hedefi%4,1 ve altı
Gelir Vergisi Mükellef Sayısı6,2 Milyon+
Bütçe Açığı / Milli Gelir Oranı< %3
“Bakan Şimşek’in açıkladığı veriler, Türk vergi sisteminde ‘dolaylı’ vergilerden ‘dolaysız’ gelire dayalı vergilere doğru stratejik bir kayma olduğunu teyit ediyor. Bu eğilim, düşük gelir grupları üzerindeki vergi yükünü hafifleterek sosyal adaleti güçlendirme potansiyeline sahiptir. Özellikle vergi harcamalarındaki düşüş, bütçede etkinliği artırırken; yapay zeka destekli denetim mekanizmalarına geçiş sinyali, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede daha sert ve veriye dayalı bir dönemin başladığını göstermektedir. Orta vadede bu disiplinin korunması, Türkiye’nin kredi notu ve risk primi üzerinde pozitif baskı oluşturmaya devam edecektir.”
Bakan Şimşek: Dolaylı vergilerin payını yüzde 66’dan yüzde 62’ye indirdik
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, gelir politikalarında adalet ve etkinliği önemsediklerini belirterek, “Toplumdaki algının aksine, program döneminde vergi harcamalarını azalttık, etkin olmayanları gözden geçirdik, vergi harcamalarını milli gelire oranla düşürdük. Uzun süredir yüksek seyreden dolaylı vergilerin toplam vergiler içerisindeki payını yüzde 66’dan yüzde 62’ye indirdik” dedi.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Hazine ve Maliye Bakanlığı Konferans Salonu’nda “37. Vergi Haftası” dolayısıyla düzenlenen etkinliğe katıldı.
Bakan Şimşek, burada yaptığı konuşmada, verginin devletin gücünün, kamu hizmetlerinde sürekliliğin, kalitenin, toplumsal adaletin teminatı ve ülkenin geleceği olduğunu söyledi.
Türkiye’nin zor bir coğrafyada ve konjonktürde olduğuna dikkati çeken Şimşek, böylesi dönemde kamu maliyesinin dengeli, sürdürülebilir şekilde olması, harcamaların ağırlıklı olarak vergi gelirleriyle finanse edilmesinin değerli olduğunu dile getirdi.
Şimşek, geçen yıl çok güçlü performans ortaya koyduklarına işaret ederek, “Bütçe açığını, deprem harcamalarına ve daha önceden uygulamaya koyduğumuz erken emeklilik sistemine rağmen milli gelire oran olarak yüzde 3’ün altına çekme performansını gösterdik. Bütçe açığının yüzde 3’ün altında olması ülkemiz ve sürdürülebilirlik açısından önemli eşik” diye konuştu.
Geçen sene olağanüstü çaba gösterildiğini, bunun da devamının kendileri için kritik olduğunu ifade eden Şimşek, şu değerlendirmede bulundu:
“Gelir politikalarımızda adalet ve etkinliği önemsiyoruz. Toplumdaki algının aksine program döneminde vergi harcamalarını azalttık, etkin olmayanları gözden geçirdik, vergi harcamalarını milli gelire oranla düşürdük. Uzun süredir yüksek seyreden dolaylı vergilerin toplam vergiler içindeki payını yüzde 66’dan yüzde 62’ye indirdik.”
Vergilere yönelik düzenlemelere ilişkin bilgi veren Şimşek, 2023’te yüzde 6,5 olan vergi harcamalarının milli gelir içindeki payının geçen sene yüzde 5,1’e düştüğünü, Orta Vadeli Program (OVP) dönemi sonunda yüzde 4,1 veya altına çekmeyi hedeflediklerini bildirdi.
“Gelir vergisi mükellef sayısı 6,2 milyonu aştı”
Kayıt dışılıkla mücadelede de somut sonuçlar aldıklarını vurgulayan Şimşek, beyanname sayısındaki artışın bunun en somut göstergesi olduğunu söyledi. Şimşek, 2022’de 3,8 milyon olan gelir vergisi beyanname sayısının 2024’te 5 milyonun üzerine çıktığı bilgisini verdi.
2025’te 473 bin mükellefin ilk kez beyanname verdiğine dikkati çeken Şimşek, “Yarım milyona yakın kişi ilk defa beyanname verdi. Bu program döneminde beyana dayalı vergiler düşen enflasyona rağmen her sene iki katına çıktı. Gelir vergisi mükellef sayısı 6,2 milyonu aştı.” dedi.
Şimşek, denetimde etkinliğin de büyük katkı sağladığını belirterek, tahsilatta disiplinin bütçe performansında önemli rol oynadığını dile getirdi.
2 yıllık faiz dışı açıktan sonra geçen sene sınırlı da olsa faiz dışı fazlaya geçildiğine işaret eden Şimşek, bunun gelecek yıllarda faiz giderlerinin bütçe içindeki payını sınırlayacak önemli eşik olduğunu vurguladı.
“Hep birlikte daha iyisini başaracağız”
Şimşek, OVP hedeflerine değinerek, şöyle konuştu:
“OVP hedeflerimiz iddialı ama ben inanıyorum ki hep birlikte çok daha iyisini başaracağız. Bizim beklentimiz 2026 ve sonrasında da OVP hedeflerini sadece tutturmak değil, daha güçlü bir performans ortaya koymaktır. Bu mevcut performansın ötesine geçmemizi, çıtayı bir miktar daha yukarı çekmemizi bekliyorum.”
Dijital dönüşüme de dikkati çeken Şimşek, yapay zekanın bütün alanlarda verimliliği artıracak şekilde devreye alınmasının önem taşıdığını anlattı. Şimşek, denetimden tahsilata birçok sürecin algoritmalarla desteklenmesi gerektiğini ifade ederek, kayıt dışılıkla mücadelede de mevcut algoritmaların iyileştirilmesi, otomasyon süreçlerinin daha ileri aşamaya taşınması gerektiğini bildirdi.
Mükellefe saygı, mükellefle yapıcı diyalog ve rehberliğin esas olduğunu vurgulayan Şimşek, “Maliyenin korkutan değil, adil, güçlü ve yol gösteren yüzleri olacaksınız.” diye konuştu.
Şimşek’in konuşmasının ardından emekli olan Gelir İdaresi Başkan Yardımcısı Ayşe Dilbay’a, 35 yılını dolduran çalışanlar ile Gelir İdaresi’nde görev yapan personeldeki “en”lere teşekkür belgesi takdim edildi.
